19 
kunnen zijn, wat voor verlorengaan in aanmerking zou zijn ge- 
komen, want in deze droefgeestige, ontoegankelijke, en aan leven 
zeer arme omgeving, kon ondanks heel veel moeite slechts uiterst 
weinig worden buitgemaakt. 
12. Aldus kwam ik den toen November op Prauwenbivak 
terug, mij voelende als in een paradijs beland, en nam gaarne de 
muskietenkwelling in ruil voor nevels, regen en huiverignatte kou. 
Ook scherp uitkomend was toen ’t contrast tusschen magere en vette 
tijden ; inderdaad, nooit te voren had ik zóó grondig gevoeld de 
diepe beteekenis van een uitdrukking als: ‚„een land van melk en 
honing’! 
Na mij opnieuw te hebben geïnstalleerd en den buit van Sep- 
tember en October naar behoeren te hebben verzorgd, waarbij de 
zon weldadige hulp verleende, zette ik mij met alle energie aan 
’tcompleteeren van de faunistische collectie dezer omgeving; de 
kans op een tweede en dieper binnendringen in ’t centrale bergland 
was voorgoed verkeken: geen tijd meer, geen dragers, en aan de 
spits een reeds terugtrekkende voorhoede. Den sen December 
keerden de leider en zijn tochtgenooten te Prauwenbivak terug en 
bleven er in ’t voorterrein uitsluitend enkele weinige blikken rijst 
achter, die inmiddels door een patrouille werden opgehaald. Des 
anderen daags vertrok ik per motorboot naar Bataviabivak en legde 
den Sen December per Dajaksche prauw het traject naar Pionier- 
bivak af, waarbij alles behouden en wel, zonder ongelukken door 
de stroomversnellingen kwam; alleen een roo-tal geweerpatronen 
geraakten onder water en bedierven. 
13. In het ruime, zonnige, vroolijke Pionierbivak gewerd ons 
de tijding, dat de gouvernementsstoomer, die voor de maand No- 
vember bestemd was geweest, nog benedenstrooms de gevaarlijke 
steenen lag en den gen December naar Ambon zou vertrekken, 
zoodat mij eerstens geen tijd meer beschikbaar bleef, om met mijn 
omvangrijke uitrusting op dien bodem te embarqueeren, en in de 
tweede plaats de gevolgtrekking voor de hand lag, dat de December- 
boot stellig niet vóór ’teinde van ’t kalenderjaar de Mamberamo 
zou binnenstoomen. Inderdaad gebeurde zulks eerst den gen Januari 
1921 en wederom volkomen onverwachts, (telegrafisch was geen 
verbinding verkregen en deed zoodoende ’t geval zich voor, dat 
nagenoeg alle bagage nog ongepakt stond, en ik zelf nog in ’t 
oerwoud ter jacht was, nadat het schip, dat mij naar Ambon zou 
overvoeren, tanker reeds had laten vallen). Met koortsachtige 
