13 
in ’t Pionierbivak te worden gelost, hetgeen bij ’t voortdurend 
nijpende tekort aan Dajaksche prauwen voor het verdere vervoer 
noodig, aanzienlijke stagnatie tengevolge had. De allergrootste 
drawback der Mamberamo bleef evenwel een serie woeste stroom- 
versnellingen ter plaatse waar de rivier, uit de binnenlands gelegen 
Meervlakte komende, door ’t van Rees-gebergte breekt, om naar 
de + so M. lager liggende kustvlakte (de delta)saf te vloeien. 
Maanden heeft het gekost om de drie motorbootjes door deze dus- 
genaamde Marine-, Edi- en Batavia-vallen omhoog te trekken naar 
het aan ’t begin der Meervlakte gelegen Bataviabivak, en nog 
steeds nadien vorderde dit traject van de opgaande Dajaksche 
prauwentransporten vier dagen van zwaren arbeid. In ’t Batavia- 
bivak werd er vervolgens overgescheept in een stel gekoppelde 
laadprauwen, die in drie dagen tijds door een motorbootje stroom 
opwaarts konden worden gesleept naar het Prauwenbivak, gelegen 
aan den zuidrand der Meervlakte, alwaar de stroom zich rechthoekig 
ombuigt en ’t centrale bergland bijna onmiddellijk steil uit de 
vlakte oprijst en waar de eigenlijke landtocht zijn uitgangpunt had. 
Vanaf dit laatste groote bivak bereikte men (natuurlijk nadat het 
pad eenmaal was gemaakt) te voet in ‘drie dagen de rotanbrug over 
de Doormanrivier, vandaar wederom in drie dagen het bivak op 
1450 M., van hier in 4 dagen den Doormantop (+ 3500 M.), en 
vervolgens in 4 à 5 dagen de Swarthvalleien, het gloriepunt der 
Expeditie, alwaar bevolking werd aangetroffen, en de wouden 
allengs verdwenen en door bebouwde velden, ten deele ook door 
alang-alang waren vervangen. Een kleine afdeeling der expeditie 
heeft bij wijze van slotnummer een excursie van 3 dagen verder ’t 
terrein in gemaakt, grootendeels de Swarthrivier stroomopwaarts 
volgende, 1 zuidoostelijke richting. 
5. Indien men nu bedenkt, dat de dagen, waarvan in ’t boven- 
staande sprake is, korte marschdagen zijn voor zwaar bepakte 
dwangarbeiders in uiterst moeilijk terrein, dan wordt ’t begrijpelijk, 
dat de geheele landtocht, op de kaart gemeten, slechts circa 
35 K.M. lang was, en men op 't verste, meest zuidelijke punt, 
nog ongeveer 80 K.M. hemelsbreed van den besneeuwden Wilhel- 
mina-top verwijderd stond. Onnoodig te zeggen, hoezeer fra g- 
mentarisch het wetenschappelijk onderzoek van ’t centrale 
bergland uit den aard der zaak moet zijn geweest. Immers, men 
liep langs een klein lijntje, grootendeels uit scherpe bergkammen 
samengesteld, het terrein in, en keerde langs datzelfde lijntje 
terug ; rechts en links ontoegankelijke wildernis, beneden met moe- 
