I2 
4. Als uitgangspunt voor deze expeditie was wederom gekozen 
de Mamberamo-rivier, zijnde een zeer bezwaarlijke, maar niettemin 
de beste toegangsweg tot het diepe binnenland; een betere is al- 
thans nog nergens gevonden en zal ongetwijfeld ook niet bestaan 
zoolang geen kunstwegen tot 't ontsluiten van ’t centrale land 
kunnen worden aangelegd, en daartoe is ’t momenteel stellig nog 
ettelijke honderden jaren te vroeg. Wat ter wereld is er te ver- 
wachten van een wildernisland zonder bevolking, gelegen buiten de 
groote scheepaartroutes, en waarin nog steeds te vergeefs naar edele 
metalen en bruikbare minerale brandstoffen wordt gezocht? ’t Moge 
al waar zijn dat de onmetelijke wouden er een schat van kostbaar 
hout bevatten, dat er een kapitaal aan wilde sago gewonnen zou 
kunnen worden; dat er rotan groeit in onnoemelijke hoeveelheden, 
en van de meest waardevolle soorten, om van andere boschpro- 
ducten. niet eens te. spreken, en dat er menige vlakte zich uit- 
nemend leenen zou voor een rijstcultuur in ’t groot, maar hoe dat 
alles rendabel te maken met behulp van een handjevol Papoea's, 
die tot nu toe àl hun energie gebruiken om elkander zoo radicaal 
mogelijk te decimeeren? Exploitatie, en daarmee wegenaanleg is 
dus vooralsnog uitgesloten, en zoo zal nog eeuwenlang de eenige 
opbrengst van ’t grootste eiland der aarde blijven bestaan uit ver- 
knoeide rudimenten van paradijsvogels, en een weinig copra uit de 
kuststrook. 
De expeditie was zoodoende wel op de Mamberamorivier aan- 
gewezen ; weliswaar zou een toegangsweg van uit de Geelvinkbaai 
schijnbaar vlugger tot het te onderzoeken terrein hebben geleid, 
doch moest daarvan worden afgezien, omdat voor den opvoer van 
de vereischte hoeveelheden levensmiddelen vervoer te water een ge- 
biedende eisch was, terwijl men uitt de Geelvinkbaai binnen ruk- 
kende, zich genoodzaakt zou hebben gezien tot ’t te voet over- 
trekken van een zeer hooge waterscheiding. Maar ook de opvoer 
langs de Mamberamo stut op zeer groote moeilijkheden. In 
dezen machtigen stroom, die een snelheid van tot 5 zeemijlen be- 
reiken kan, met een niveauverschil tusschen hoogsten en laagsten 
waterstand van 7 M., gt im het voor zeeschepen nog bevaarbare 
gedeelte een tweetal steenen drempels, een ware nachtmerrie voor 
de gezagvoerders der Gouvernements Marine ; door den warrelenden 
stroom en dank zij onvoldoende bebakening zijn deze steenen zeer 
moeilijk te omgaan, en zoo is ’t tijdens deze laatste expeditie voor- 
gekomen, dat een schip er op vastliep, en sindsdien ook alle vol- 
gende bezendingen vivres en materiaal daar ter plaatse aan den wal 
moesten worden gezet, instede van 3 uren verder stroomopwaarts 
