114 



aanzwellingen, groot 4 roillimeler en Vs centimeter van elkaar 

 verwijderd. Zij hebben ieder eene opening en vormen de uit- 

 wendige openingen van de segmenlaalorganen , die als tijdelijke 

 bewaarplaatsen van het sperma dienen, (i) 



Wanneer de Sondarie-worm kruipt , steekt hij al tastende 

 het voorgedeelte uit. Uit de mondopening komt dan een bleek- 

 geel vliezig lipje te voorschijn, dat lot op eene lengte van 5 

 millimeter naar buiten steekt. De ringen vóór den gordel ver- 

 toonen nu de scherpe omtrekken , zooals boven beschreven is. 



In vrij rechte richting trekt, nadat de kop zich op een punt 

 van den bodem gefixeerd heeft, het lichaam zich in, onder 

 peristaltische bewegingen, die slechts ééne undulatie vormen. 



Is nu hierdoor het staarlgedeelte zooveel dichter bij den 

 kop gekomen als de primitieve uitrekking bedroeg, dan wordt 

 het achtereinde van den worm gefixeerd, de ringen ontspannen 

 zich en hierdoor schuift het dier al tastende voorwaarts, om 

 op dezelfde wijze zijn tocht te vervolgen. Deze manier van 

 zich voort te bewegen geschiedt soms in tegenovergestelde 

 richting, waarbij de kop achteraan gesleept wordt en het vlee- 

 zige lipje alsdan binnen blijft. 



Des nachts doen de wormen nu en dan een kort afgebroken 

 schril geluid hooren , dat ik het best kan vergelijken met het 

 afloopen van den wekker eener kleine klok en nagebootst kan 

 worden door in een hoogen toon: «kierrrrrrrrr" uit te spre- 

 ken. Slechts drie malen is dit geluid door mij waargenomen 

 en wel tweemaal gedurende den eersten nacht dat ik wormen 

 in huis had en ze allen in leven waren , terwijl de kist die ze 

 bevatte io mijne slaapkamer stond. De laatste maal geschiedde 

 dit toen er nog één worm overgebleven was , die den nacht op 

 een met ijzergaas overdekten vischscholel doorbracht. Toen ik 

 dit laatste dier onmiddellijk nadat het geluid gegeven had 

 inspecteerde, kon er niets hijzondei\<5 opgemerkt worden, 



(1) Bij den gewonen Bataviasclien Iiimbricus Ireft men op dezelfde plaats, 

 tusschen de vier eerste ringen achter den gordel, drie paar dergelLjIte ope- 

 lungea aau. 



