116 



In de vrije natuur maken de wormen het geluid des nachts 

 al kruipende langs de oppervlakte van den grond. De heer 

 Almerood schreef mij dat de Sondarie- wormen slechts zelden 

 hunne tochten over dag doen en dan alleen bij regenachtig 

 weder, iets dat bij de gewone pieren ook opgemerkt wordt. 



Wanneer men zulk een rondkruipenden worm tergt, door 

 bijv. zijn lichaam met een stok plat te drukken , dan spuit 

 hij een licht-geel gekleurd vocht als een fijnen regen, tot op 

 een afstand van 2 voet, uit de rij poriën, die zich langs den, 

 rug bevindt. 



Het dier schijnt als eerste levensvoorwaarde verschen hu- 

 musrijken boschgrond noodig te hebben. In den ooslmoesson 

 wordt bet alleen onder rottende vermolmde boomslammen aan- 

 getroffen. 



Toen ik de wormen ontving hadden zij eene reis van 2V2 

 dag gemaakt in een jeneverkist en waren zij levendig in 

 hunne bewegingen. ' De grootste had de afmetingen, die ik hier- 

 boven vermeld heb. Reeds korten tijd daarna werden hunne 

 lichamen slapper en de afmetingen minder, evenzoo hunne 

 bewegelijkheid. Het scheen hun aan nieuw voedsel te ont- 

 breken en, hoewel de verbruikte boschaarde met versche tuin- 

 aarde verwisseld werd , zoo stierven de wormen successievelijk 

 binnen zes dagen. 



Eenige exemplaren, op spiritus bewaard, worden tol nadere 

 bestudeering naar Dr. Horst te Utrecht opgezonden. 



Batavia, 1 Februari 1881. 



