'219 



C. M. ScnwANER. 



Dr. H. D. A. Smits. 



Dr. C. SwAviNG. 



Mnnr, even;ils een geluid — hoe slerk ook — .illengs wegsterft 

 nis hel niet an?igehoii(lcn wordt, zoo zou ook de Nat. Ver. 

 hiiigzamcrhand wegkwijnen , indien niel door de energie harer 

 lijden de eenmaal opgewekte beweging word onderhouden. 



Door energie is de Nat. Ver. opgerirht; door energie moet 

 zij in staud gehouden worden. Die gedachte gaf mij aanlei- 

 ding een en ander in hel midden te hrejigen over Energie in 

 het algemeen, in de hoop dat mijne voordracht uwe welwil- 

 lende aandacht niet geheel onwaardig moge zijn. 



Volgens kramer's woordentolk beleekent ener<jic: een /wogen 

 graad van werkkracht. Inderdaad, wanneer wij hijv. spreken 

 van do energie van den Amcrikaanschen uitvinder Edison, dan 

 hedcelen we daarmede diens buitengewone werkkracht, eigen- 

 lijk uitvindingskrachl of uilvindingsvermogen. 



In de gewone spreektaal wordt het woord energie uitsluitend 

 gebruikt voor de werkkracht van den menscheüjken geest. De 

 natuur- en werktuigkundigen hebben e<hter het woord in de 

 wetenschap ingevoerd en spreken ook hij malerieelen, hij stof- 

 felijken arbeid van energie. — Als er hijv. sprake is van de 

 mogelijkheid om den Niagara-waierval te gebruiken voor hel 

 drijven van werktuigen en fabrieken, dan zegt men: in die 

 vallende watermassa zit eene groole hoeveelheid arbeidskracht, 

 arbeidsvermogen of energie. — Zoo wordt in de naluurkunde ook 

 de zonnewarmte beschouwd ah energie, die de zon ontwikkelt, 

 omdat door haar zoovele verschijnselen , zoowel in de levenlooze 

 als in de levende natuur , op onze aarde worden leweeggebrachl. 



In elk der genoemde voorbeelden is inderdaad sprake van 

 een hoogen graad van werkkracht, zoo als kramer zegt. Zoo- 

 veel uitvindingsvermogen toch in één individu, als in Edison, is 

 werkelijk een zeldzaamheid; de Niagara-val is de grootste der 

 aard?che watervallen, en de zon is onze krachtigste warmtebron 



