222 



veroorzaakt door de afkoeling, flel verschijnsel is ook zichlbaar, 

 als men in een reageerbuisje een zuiger snel optrekt, zoodat 

 de lucht, die er zich onder bevindt, plotseling sterk verijld 

 wordt; men ziel dan de wanden van hel buisje beslaan ten 

 gevolge van de afkoeling. — Door lucht met geweld in een 

 kleine ruimte samen te persen kan genoeg warmte gewonnen 

 worden, om er een stukje zwam mee Ie doen ontbranden, gelijk 

 gemakkelijk aangetoond wordt met de bekende vuurpomp. 



Als een vast lichaam aldoor rijker aan warmte wordt, kan 

 het ook lot een hoogeren stand opklimmen; het kan in den 

 vloeibaren toestand overgaan . waarin het veel meer vrijheid 

 van beweging heefl. Ik doe een weinig van het bekende 

 glauberzout in een reageerbuisje. Door ruimen toevoer van 

 warmte gaal het zich langzamerhand in den vloeibaren slaal 

 bewegen. Maar datzelfde glauberzout kun door andere dr ij [veeren 

 er toe gebracht worden te smelten, namelijk door toevoeging 

 van wat zoutzuur. Wat moei daarvan het gevolg zijn ? 

 Het glauberzout gaal zich , zonder de daartoe noodige mid- 

 delen te bezitten, met bet zoutzuur in den vloeibaren staal 

 bewegen , en moet hiervoor boeten door verlies van warmte : 

 een mengsel van glauberzout en zoutzuur geeft eene sterke 

 af koeUng. In dit voorbeeld is de verkoeling gemakkelijk waar te 

 nemen. Al is echter in zeer vele andere gevallen het warmte- 

 verlies niet zoo duidelijk merkbaar, toch wordt als eene na- 

 tuurkundige wet aangenomen , dat elke overgang van den 

 vaslen lot den vloeibaren toestand met warmteverbruik ge- 

 paard gaat, evenals de overgang van een lageren lol een 

 hoogeren maatschappelijken stand geldelijke opofferingen eischt. 



Dat een vloeistof uil gebrek aan warmte lol den vaslen slaat 

 terugkeert, weet ieder; hel ijs, dat we gebruiken, is verkre- 

 gen door aan het water de warmte Ie onttrekken, die hel 

 behoeft om in den slaal van vloeistof te blijven verkeeren. 



Er zijn echter sloffen , die in den vloeibaren toestand blijven 

 verkeeren, zoolang ze in rust gelalen worden, maar plotseling 

 vast worden, als ze geschud of geroerd worden. Zoo kan in 



