227 



beweging te brengen ; — deze is ecbler onbewegelijk. iVIaar, daar 

 de klos bewegelijk is, zal deze zelf naar de magneel toe of er 

 van af gaan, naar gelang ze de magneet aantrekt of wegstool. 



Ik laat thans de electriciteit achtereenvolgens door den gal- 

 vanometer en door het zoo even beschreven toestel slroomeii. 

 Wij zien, dal dezelfde stroom, die de magneetnaald van den 

 galvanoraeter links om doet draaien , de klos naar het midden 

 van de magneel drijft; en hierbij is het onverschillig of ik de 

 klos onder of boven de magneel plaats. Ik ga nu de electri- 

 citeitsbron bnilensluilen en zorg alleen, dal de electriciteit, 

 die eventueel ontslaat, door kan stroomen. Ik beweeg met 

 mijne hand de klos naar hel midden van de magneet toe, en 

 we zien de naald van den galvanometer rechts omdraaien ; een 

 bewijs, dat, wanneer de beweging, die door deri oorspronke- 

 lijken stroom teweeggebracht werd, door andere oorzaken 

 wordt in hel leven geroepen , daaruit de tegenovergestelde toe^ 

 stand voortvloeit , namelijk een tegenstroom. 



De tegenstroonj ontstaat ook, wanneer de klos van boven 

 af naar het midden toe bewogen wordt ; maar als ik de klos 

 van het midden uit, hetzij naar beneden, hetzij naar boven 

 trek, dan ontstaat de stroom. 



Uit het voorgaande is gebleken, dat dezelfde wet, hetzelfde 

 verband tusschen oorzaak en gevolg, voor drie verschillende 

 soorten van energie geldt. Daarvan is eene belangrijke toe- 

 passing ie maken. Er volgt namelijk een middel uit om ener- 

 gie Ie verzamelen, als men niet over een ruimen aanvoer be- 

 schikken kan of wil , als men geen gebruik wil maken van een 

 steeds vloeiende bron van energie. Zoo moet bijv. iemand, die 

 geen overvloed van middelen heeft en toch kipilaal wil vormen 

 hel tegenovergestelde doen van weelderig leven. Als men geen 

 warmtebron heeft, kan men vuur maken, door lucht het 

 tegenovergestelde te laten doen, van zich uitzetten. En zoo 

 kan men een stroom van electriciteit verkrijgen , door een 

 klos over een magneet Ie bewegen juist andersom, als zij door 



