253 



zuiger bewaard blijven; die energie wordt nu niel weer tot 

 warmte teruggebracht. «Hij gaat eenvoudiger leven, maar 

 blijft in hetzelfde groote huis wonen: — dat wordt niet te gelde 

 gemaakt," zouden we zeggen, als hel iemand gold, die tinan- 

 lieelen tegenspoed had gehad. Het koude water krijgt nu ook 

 niet al de warmte, die de stoom van de warmtebron ontnam. 

 Als ik den zuiger aan den eenen arm van een balans hang, 

 dan kan die energie gebruikt worden om een gewicht op te 

 heffen , dat aan den anderen arm hangt. Zoo werkten de eerste 

 stoom werk tuigen. 



Maar welke verbeteringen men ook aan de stoom werk tuigen 

 moge aangebracht hebben, nog altijd wordt de arbeid uitslui- 

 tend verricht door de betrekkelijk geringe hoeveelheden energie, 

 die bij de afkoeling van den stoom minder teruggegeven wordt, 

 dan er voor de stooravorming noodig was. In elk stoomwerk- 

 luig blijft bij iederen zuigerslag een kleine hoeveelheid energie 

 in den cilinder achter, en daaraan alleen dankt het werktuig 

 zijn arbeidsvermogen. 



Dat arbeidsvermogen kan aangewend worden om een Gramme- 

 toeslel in beweging te brengen. En als dan het Gramme-toe- 

 slel gebruikt wordt om een platinadraad Ie doen gloeien of 

 op andere wijze elecirisch licht voort te brengen, dan kunnen 

 we zonder overdrijving zeggen, dal de warmte , die de gloeiing 

 van den platinadraad veroorzaakt, afkomstig uil den vuurhaard 

 van de stoommachine. Dit is minstens even juist , als dat ie- 

 mand, die geld ontvangt met een poslwissel , zegt , dat dat geld 

 afkomstig is uit de kas van den afzender, al zijn diezelfde 

 guldens ook nooit in die kas aanwezig geweest. De afzender — 

 dat is hier de stoom — deponeert een zekere som in hel post- 

 kantoor te A, welk geld daar voor het oog van het pul)liek 

 verdwijnt. Maar uit het postkantoor te B — dat is hier de 

 Gramme-toestel — komt diezelfde som . weer te voorschijn , — 

 minus het recht, want de beide werktuigen houden werkelijk 



