54 
niettegenstaande de noodlottige uitersten, waartoe het mis- 
bruik geleid heeft, veel heilrijks heeft bewerkt, veel we- 
zenlijks goeds en nuttigs heeft voortgebragt. — Dit te betoo- 
gen ligt geheel buiten onze bedoeling, indien er overigens 
dáár, waar de uitkomsten zoo onloochenbaar spreken , nog 
betoog noodig ware. 
Onder de zaken, op welke de geest des tijds zijnen in- 
vloed meer bijzonder moest doen gevoelen, behoort onte- 
genzeggelijk ook de Jagt, en, onzes bedunkens, is zulks 
minder aan het gewigtige der zaak, dan wel aan de strek- 
king van dien geest, reactie namelijk, toe te schrijven. — 
Men behoeft slechts eenigzins tot de oorzaken, welke de 
groote Fransche Omwenteling te weeg bragten , te zijn door- 
gedrongen, en tot de reeds vroeger daartoe gelegde kie- 
men af te dalen, om de gegrondheid dezer stelling te ont- 
waren. — In de middeleeuwen toeh had zich, in genoeg- 
zaam alle Staten van Europa, eene caste — men veroorlove 
ons deze uitdrukking — gevormd, welke met eenen blik 
van verachting op den nijveren burger en den vreedzamen 
landmaän nederzag , en in haren overmoed waande, dat deze 
beide, en zelfs de Staat, alleen voor haar bestonden, 
even als waren deze geheel haar vrij en beschikbaar eigene 
dom. 
Onderdrukking van den eenen, verdeeldheid en bewus- 
telousheid van eigene kracht van den anderen kant, waren 
oorzaak, dat deze staat van zaken zoo lang konde voortdu- 
ren „tot eindelijk, bij de als vulkanische ontploffing, de 
lang opgekropte wrevel over vermeende en bestaande veron- 
gelijkingen, de vreesclijkste terug werking te weeg bragt, welke, 
in eene dolle woede, niet alleen alles, wat oud en adel- 
lijk was, met toomelooze vernielzucht aanrandde en omver- 
wierp , maar, blindelings om zich heen grijpende, niets 
spaarde of eerbiedigde van al het hetgeen haar in den weg 
