499 
het paleis des Monarch of diens jagtslot moesten onderhouden 
worden ; zelfs bestemden zij de plaatsen , waar het een of 
ander jagttuig moest bewaard worden ; want men moest 
plaatsen kiezen, waar men de benoodigde zaken kon bekomen 
en waar tevens de noodige voorbereidende oefeningen konden 
gehouden worden. Zoodra dit toestel aan de bewoners van 
eene landstreek begon lastig te worden , liet men hetzelve 
naar elders vervoeren. Maar, toch zorgde men er voor, 
dat het paleis, waar de Vorst resideerde , nooit geheel daar- 
van ontbloot was, maar dat er altijd een toereikend getal , 
hetzij tot sieraad of voor behoefte voorhanden was.” 
Sedert dezen Vorst kan men eerst de sporen nagaan , 
dat in het eigenlijke Duitschland de jagt als een Re- 
gaal regt werd behandeld, daar zij tot hiertoe, elken 
vrijen , die wapenen mogt dragen, — welk regt slechts tot 
den adel beperkt was — geoorloofd was. Niet, dat men 
hen hierin op eens beperkte; dit zouden zij niet hebbe! 
toegelaten ; maar men begon allengskens eenige jagtdistricten 
voor de Vorsten te reserveeren en het jagen daarin aan ande- 
ren te ontzeggen. Zoo vormde KareL in de omstreken van 
Nijmegen, Ingelfingen en Aaken, waar hij zich dikwijls op” 
hield en paleizen had, jagt-gebieden en breidde deze in 
zijne laatste regeringsjaren tot de geheele Ardennen, Vogesen 
en de meeste groote Frankische bosschen uit. De kleinere 
Vorsten volgden spoedig dit voorbeeld en lieten zich van 
den Keizer met het uitsluitende jagtregt begiftigen. Van de 
bezittingen der onmiddelijke ridderschap, welke vroeger zeer 
talrijk waren , had de Grootmeester gewoonlijk bovendien al- 
leen het regt op de jagt en ten strijde te trekken, en hiernaar 
werd het jagtregt spoedig geregeld. Wanneer wij de jagt een 
Regaal regt noemen, en evenwel den gezamenlijken Vorsten , 
die den Keizer als hunnen Opperheer erkenden, en zelfs den 
minderen ridders toekennen , dan ligt de grond daarvan hierin, 
33 
