— 150 — 



Dhawaktaki en diens leerling Siskuta, die honderde jaren 

 vóór Christus leefden, kenden de ziekte reeds. 



De eerste Nederlander, die ons iets omtrent cholera in 

 Indië mededeelt, is Jan Hiygkn van Linschotex ') (1584): 

 Mordexijn te Goa. Hij zegt : ..Die sieckten en krancheden 

 van Goa en Indië, dieder g-Jiemeen regnereii, comen meest 

 met die veranderinghe van glietijden ende van "t weer. als 

 geseit is; daar regneert veel een sieckte. diese iioemo 

 Mordexijn. welcke c-omt onversiens. subytelijek, ende over- 

 stulpt èê mensch ende comt met een qualickheijt ende ver- 

 duyselick, so dat men al wraeckt ende overglieeft wat men 

 in 't lijf heeft, en dirkwils het leven daar onder; deze 

 sieckte is zeer ghemeen. ende brenghter menigh om den hals, 

 ofte staen altoos in doodspei'ijckel. sou het haar overcöt 

 ende ontgaeii."" 



Bij het beleg van .Jticdtnt iii IHiJH lieerschte de ziekte in 

 hevige mate. Jacoius Bontus lijfaits van den (Toiivernenr- 

 Generaal Jan Pikïkhszoon L'okn geeft daarvan de volgende 

 beschrijving. ..De cholera ontstaat, wann«'er een scherpe 

 galachtige stof de maag en daimen ontrust en gelijktijdig 

 langs mond en aars in groote hoeveelheid ontlast wordt. 

 Het is eene zeer snel verloopende ziekte, die dadelijk hulp 

 vereischt. Haar voornaamste oorzaak is, behalve de warme 

 en vochtige Incht. een te groot misbruik van vruchten, die, 

 daar het meest tuinvruchten zijn, welke door rotting schaden 

 en door hun groot watergehalte voor de maag gevaarlijk en 

 ongewoon zijn — deze vuile gal voortbrengen. ^^) De ziekte 

 heerschte zoo hevig omdat er gebrek was aan voeding en 

 aan drinkwater. De runderen stierven aan den loop en 

 ofschoon de Tjiliironf/ destijds nog helder watei- bevatte, 

 konden de belegerden toch niet altijd over goed drinkwater 

 beschikken. De belegeraars hadden boven de stad dubbele 

 staketsels in de rivier geplaatst en tusschen deze versper- 



^) Zie J. Semmelink. De geschiedenis der cholera in Oont-Iudië vóór 1817. 

 2) Zie J. Semmelink. Geschiedenis der cholera in Oo.st-Indië vóór 

 1817 pag. 64. 



