— 160 — 



slechts 18 sterf^cVHllen van de 7410. in het oorlog'sjaar 

 daarentegen van de 77H er alleen H55! 



Op meer geestige dan overtuigende wijze zegt von Pkt- 

 TENKoKKi! omtrtMit deze vi'aag: .,Man kiinnte z. B. beweisen. 

 dass in früheren Tagen in Ev(/h(i/(l die Kalte per Postkntsche 

 reiste. Es gabe zahlreichc Beispiele, wo das Eintreten der 

 Kalte mul das Eintretfen <ler Postkntsche gleichzeitig waren. 

 Entsprechend der gewt'ilndichen Methode iirtztlicher Beweis- 

 führnng ware luni nicl'ts weiter nüthig. niii zu beweisen, dass 

 die Kalte wirklich per Postwagen reiste. als die Zahl der- 

 jenigcn Falie anzntühren, in wehdier die beiden Ereignisse 

 einander folgten, und alle diejenigen zn verschweigen, in 

 (lenen sie einander nielit folgten."' 



In het jaar IHHó toen opnieuw de cdiolera in Europa 

 nitbrak verloren de voorstanders van de besmettelijkheids- 

 theorie een harer meest ijverige verdedig:ers. Von Pf.ttkn- 

 KoFKi; scdiaarde zich onder de Lora/isfcii, Door dezen wordt 

 de cholera ook wel als een besmettelijke ziekte erkend, doch 

 de smetstof gaat volgens hen niet int van den cholera-lijder 

 en diens dariinnhoud. maar van de cholera-localiteit. die alleen 

 in staat is de daarin gebrachte smetstof epidemisch te doen 

 ontwikkelen. Het eerste feit, dat voor de opvatting van (U' 

 localisten als bewijs wordt aangevoerd, is dat in Jnd/i'.hei 

 iddcrhDid van de cholera, de ziekte gebonden is aan bepaalde 

 stieken, niet aan bepaalde klassen van menschen. 



De hypothetische cholera-smetstof noemde hij x. Deze 

 was evenw(d niet zonder meer in staat (b' ziekte te veroor- 

 zaken. De bodem waarin die x leefde, moest dien geschikt 

 maken om cholera te doen ontstaan. Er üioest dus iets bij 

 komen, dat hij y noemde. De cholera of z was dan de 

 som van x + y- Niet iedere bodem is evenwel g-eschikt 

 om dien y te leveren. Vindt de cholera-kiem geen geschikten 

 bodem om zich te ontwikkelen, dan ontstaat geen cholera. 

 Om die reden zon zich op plaatsen, die op rotsaehtigen bodem 

 zijn gelegen, geen cholera-localiteit kunnen vormen. De atlas 



