— 161 — 



dooi' vo\ Pettkxkofeh bewerkt over de cholera-epidemie in 

 BeyevPH, toont aan, dat de zitd^te alleen in de zonen van 

 laag land, die de rivieren bejirenzen, zicli tot epidemieën heeft 

 kunnen ontwikkelen. Dit is te opmerkelijker omdat in de 

 dorpen van het hoogland, tnsschen de rivieren, wel degelijk 

 gevallen van cholera zijn voorgekomen. De ziekte werd er 

 gebracht, maar de epidemie bleef nit. De ziekte heeft zich 

 langs de waterwegen voortgeplant, van de heerbanen en 

 spoorwegen heeft zij geen gebruik gemaakt voor haai- trans- 

 port. Daarmede is het bewijs geleverd, dat er in Bpyeron 

 langs de rivieren voor de cholera zeer vatbare, in de hoog- 

 landen voor de ziekte weinig of niet vatbare plaatsen zijn. 

 VoN Pettp:nk()Fkh zocht dit verschil in vatbaarheid in de 

 physische samenstelling van den bodem. Inderdaad werd in 

 Beyeren geen enkele plaats, die op compacten rotsgrond 

 gebonwd is, de zetel eener epidemie en zijn de getroffen 

 plaatsen allen op poreuzen bodem gelegen. Nu merkte 

 voN Pettknkofhr verder op, dat de voorbeschiktheid eener 

 plaats niet voortdurend blijft bestaan. Bi^hidwc do pl<((it>iftUjke 

 bestaat er dus ook een tijdclijlit^ dixposiih'. Hij onderstelt 

 daarom dat er in den bodem een wisselende factor is, die 

 nu eens gunstig, dan weer ongunstig werkt. Deze wisselende 

 factor kan moeielijk iets anders zijn dan de onderaardsche 

 waterspiegel. 



Toen in 188:5 de cholera t^fiuptc voor de 6^ maal had 

 bereikt en de kans op verbreiding naai- £'i'ov>7>f? groot scheen, 

 werden twee Commissiën van bacteriologen uitgezonden, om 

 met de hulpmiddelen hunnei- jonge wetenschap toegerust, 

 een onderzoek in te stellen. De Fransche Commissie moest 

 ervaren dat Pasteur's methoden tegen deze taak niet opge- 

 wassen waren. De Duitsche Commissie, met Koch aan 't hoofd, 

 die haar arbeid in Ecji/ptc aanving, do(h in CaJciitti voort- 

 zette, slaagde op uitstekende wijze. Zij proclameeide als 

 naaste oorzaak der cholera een bacterie, die sedert nooit in 

 het lichaam van lijders aan andere ziekten en ontelbare malen 



LXII. Uk 



