— 165 — 



gemakkelijker in Europa dan in huUë worden gedaan en 

 toch blijkt b.v. voor (Vilcntta, dat nadat op 1 November 1869 

 de waterleiding aldaar werd geopend, de ziekte zeer veel 

 minder menigvuldig voorkomt dan vóór dien tijd. Laten wij 

 hopen, dat de eerlang te Soernhai/a te openen waterleiding 

 ook daar de toestanden zooveel zal doen verbeteren. 



Zooals reeds gezegd, leverde de epidemie, die in 1892 te 

 Haiiihurg woedde, nieuwe bewijzen voor den belangrijken 

 invloed van het drinkwater op de verspreiding der cholera. 

 Te Hatidmrg werd door de waterleiding ongetiltreerd Elhe- 

 water aan de bew^oners verstrekt. De voorstad AJtona leverde 

 den inwoners goed gefiltreerd ^//>e-water. In Hauthirg, 

 w\aar straten zijn, die de eene helft op ^I/fovi^/'s grondgebied, 

 voor de andere helft op dat van Hamburg zijn gelegen, vond 

 de cholera de grensscheiding beter dan de beste wijkmeester 

 dit zou hebl)en gedaan. 



In het Krankzinnigen-gesticht te XietJehev aan de Saaie, 

 ontstond in Januari 189:5 een cholera-epidenie, die niet 

 eerder ophield, dan toen de laatste kraan der waterleiding, 

 die Saah'-water aan de bewoners verstrekte, was gesloten. 



Zulke feiten spreken boekdeelen en laten zich niet door 

 scherpzinnigheden, van wien ook, wegredeneeren. 



Mij dunkt, dat bij de verspreiding der cholera, zooals 

 wij die in de epidemie op Jara in 1901 hebben gezien, geen 

 enkel feit voorkomt in tegenspraak met de theorie, dat het 

 gebruik van verontreinigd water en daarmede bezoedelde eet- 

 of drinkwaren een hoofdrol spelen bij het ontstaan der ziekte. 



Voor Bafacia althans heb ik mij meermalen met eigen 

 oogen er van overtuigd, dat in de wijken, waar de ziekte 

 de meeste slachtofters maakte, kali-water werd gedronken. 

 En uit wat vooi- kali's? Hiervoor zijn verschillende redenen. 

 In de eerste plaats is het debiet van de artesische putten 

 niet groot genoeg om hydranten in zoo grooten getale en 

 in zoodanige uitbreiding te kunnen plaatsen, dat overal en 

 ten allen tijde met niet veel moeite artesisch-water kan 

 worden verkregen. Het halen van artesisch-water levert voor 



