— 167 — 



en het organisme ziek te maken. Dit verklaart ook het zoo 

 clik^A^erf waargenomen feit, dat in cholera-tijden onmatigheid in 

 welken zin ook zwaar gestraft wordt en is een van de redenen, 

 die een oud-practicus als Dr. Dornbluth ') uit Roi^fork met een 

 zijner vrienden laat zeggen : „Mie schient, wat en ordentlichen 

 Kerl is, de kriegh sei nich". De plaatselijke priFdisposiiie Iaat 

 zich aan de hand der driiikwater-theojie ook niet loochenen. 



Waar de gesteldheid van den bodem zoodanig is. dat het 

 daaraan ontleende water gemakkelijk wordt verontreinigd 

 met producten van afval uit dierlijke en menschelijke huis- 

 houding, of waar rivier-water wordt gedronken, daar bestaat 

 een locale pra?dispositie. Immers ieder oogenblik van den 

 dag kan dit water dooi- specifieke infectie-stoffen worden 

 besmet en de drager worden van een levend vergif, met 

 onbeperkt voortplant ingsvermogen. in staat om in korten tijd 

 honderden slachtoffers te maken. 



In het bijzonder voor choleia-tijden geldt het ,,mens sana 

 in corpoie sano''. Het lichaam kan vooral in die tijden 

 gezond gehouden worden door een gezonden geest, die het 

 gevaai- kent, doch niet vreest, omdat de middelen ter voor- 

 koming der ziekte bekend zijn. Pijnlijke zorg voor al datgene 

 wat bestemd is om te worden gegeteji of gedronken, staat 

 daarbij op den voorgrond. Wanneei- we dit alles bed«'nken, 

 dan ligt het voor de hand, dat het zuidelijk halfrond in 

 de eerste plaats het schouwtooneel blijft en men zon bijna 

 kunnen zeggen moet blijven der cholera-verwoestingen. 



Het oud Europa, vooral de meer noordelijke landen, ver- 

 keert in zoodanigen staat van ontwikkeling op sanitair gebied, 

 dat met uitzondering der zoogenaamde explosie-epidemieën, 

 als die van Hanihavfj in 1892, een inval gerust kan worden 

 afgewacht en deze slechts zelden meer tot epidemische uit- 

 breiding behoeft te leiden. De geschiedenis der cholera in 

 Euroim van 1884 af is daar om dit te bewijzen. In Indië 

 daarentegen heerschen in dat opzicht nog de meest primitieve 

 toestanden. Een bevolking onbeschaafd of weinig beschaafd, 



1) Zie bij DE Niet Lu. 



