— 168 - 



natuurlijk nog volkomen ontoegankelijk voor de eenvoudigste 

 begrippen der gezondheidsleer, wier dikwerf zoo hooggeroemde 

 reinheid mij toch altijd nog een onjeinheid toeschijnt, waarvan 

 de meest onreine Europeesche stadsbewoner zou griezelen, 

 men zie b.v. slechts de gelegenheid waarin de Inlander 

 baadt, zijn mond reinigt en nog vele andere dingen doet; 

 een staatkundige verdeeling van het land van dien aard, dat 

 er niet gemeenten bestaan met haar eigen civiel bestuur, 

 verantwoordelijk ook voor den hygiënischen toestand der 

 gemeente; de vloek van een koloniaal land n.1. voortdurende 

 wisseling van besturende ambtenaren, ziedaar zoovele factoren, 

 die alle nog ontelbaar vele jaren zullen medewerken om 

 een toestand te bestendigen, die op ontzaglijk grooten afstand 

 staat van dien der beschaafde maatschappij. 



Goede rioleering en behoorlijke afvoer van fcPcalien, waar- 

 door de schromelijke bodemvervuiling, die nu maar jaar in 

 jaar uit toeneemt, wordt beperkt, ruime voorziening met 

 goed drinkwater, maatregelen ter voorkoming van de veront- 

 reiniging der openbare wateren, behoorlijke stadsreiniging, 

 toezicht op de hygiëne der woningen, zouden even als in 

 Earopa voorgoed aan het telkt^ns in epidemische uitbreiding 

 voorkomen van cholera een einde kunnen maken. 



De concentratie der bevolking op bepaalde punten tot 

 giootere steden, maakt voor deze in de eerste plaats genoemde 

 maatregelen nootlzakelijk, wil men niet juist die groote steden 

 zien worden tot, wat zij nu reeds gedeeltelijk zijn, midden- 

 punten, uit welke de besmetting het geheele land bedreigt. 

 Langzamerhand begint in de vejschillende koloniale landen dit 

 bewustzijn te ontwaken. Groot zijn de geldelijke offers, die 

 daarvoor gebracht moeten worden, maar de heilzame gevolgen 

 zidlen er niet van uitblijven. Verbetering van den algemeenen 

 gezondheidstoestand verhoogt het weerstandsvermogen, den 

 arbeidslust en arbeidskracht van een volk, dat alleen onder 

 die voorwaarden kan geraken tot bloei en welvaart. 



J. DE HAAN. 



