— 180 — 



schijnseleii veroorzaakte, yeriiieiigd was met zure gassen, 

 bijv. zwaveldioxjTle, waarvoor het gehalte der asch aan 

 zwavelzure zouten pleit. Het water, waarmede zoowel de 

 asch als het zand der lahars tot op grooten afstand uitge- 

 loogd werden, bevatte zwavelzuur, terwijl het neutraal 

 reageerde ; daaruit volgt ilat alleen normale zwavelzure zouten 

 aanwezig waren. Het door sommigen geuite vermoeden dat 

 gassen, onder hoogen druk uit spleten van den bergwand 

 ontsnappende, het verschijnsel veroorzaakten, is niet wel 

 aan te nemen. Deze openingen zonden dan namelijk nog 

 aanwezig moeten zijn en bovendien zou de verspreiding der 

 gassen niet gebonden geweest zijn aan de lahars. 



Hoeveelheid uitgeAvorpen stoffen. 



De hoeveelheid der uitgeworpen stoffen kan slechts zeer 

 ruw geschat worden. In de eerste plaats zijn de opgaven 

 over den aschregen betrekkelijk zeer onnauwkeurig en onvol- 

 ledig. Verder kan ik weinig op eigen waarnemingen afgaan, 

 omdat in den tijd tusschen de uitbarsting en mijn bezoek 

 reeds te veel veranderd was, vooral na de hevige regens in 

 de eerste helft van Juni, waardoor groote hoeveelheden asch 

 werden weggespoeld. 



[java is nergens waargenomen, h^er dus het vloeibare 

 magma den kraterwand bereikte, was het reeds door stoom 

 tot puimsteen of fijne asch vervormd. Enkele overgangstypen 

 van puimsteen tot vaster gesteente, bestaande uit eene zeer 

 poreuze maar vrij zware massa, zijn wel gevonden, daarin 

 waren typische veldspaath en augiet op het oog te herkennen. 



De bij den aschregen gevallen steenen hebben in verschen 

 toestand een donkei- uiterlijk : zoodra ze evenwel eenigen 

 tijd aan de lucht gelegen hebben zien ze er lichtgrijs of 

 blauw uit. Hun uiterlijk gelijkt dan sterk op dat der producten 

 van vroegere eiupties. Daar deze steenen onmiddellijk vóór 



