— 281 — 



die kleine plekjes vindt men vele zeevogels v.n. de fregat- 

 vog'els, terwijl ook eenijge paren zeearenden en een kleine 

 kolonie witte reigers op het eiland nestelen. 



Behalve al deze opstellen over de avifanna komen van de 

 hand van Vordekmax ook nog bijdragen over andere onder- 

 werpen in het tijdschiift voor. 



In 1874 ki'eeg Vohdkhmax het bericht, dat zich te Tjiaitfiii;/ 

 (Preanger) een geval van gandawoera. het z.g. steenen werpen, 

 voordeed. In gezelschap van de Heeien R. Hagp:nt)0()HN en 

 C. J. Almkrood werd een bezoek gebracht aan de woning, 

 waarin de vrouw woonde, die door het steenenwerpen vervolgd 

 werd. 



Door nauwkeurig waarnemen gelukte het deze vrouw te 

 ontmaskeren en aan te toonen, dat zij zelve met de voor- 

 werpen gooide, niettegenstaande zij beweerde gegooid te 

 worden (deel 37 blz. 55). 



In hetzelfde deel blz. 105 vinden we het resultaat van 

 de meteorologische waarnemingen gedaan door Vorderman 

 te Poeloe-Bras (Atjeh) van 1 November 1874- ult°. Juli 1875. 

 Aan het korte verslag zijn tabellen met opgaven van tempe- 

 ratuur, regenval, betrekkelijke vochtigheid der lucht, wind- 

 richting en barometerstand toegevoegd. 



Belangrijk zijn de mededeelingen over de Sondarie-woYm, 

 die het vermogen bezit om geluid voort te brengen en in de 

 PrecüKjer aangetroffen wordt. 



De worm (Megascolex musicus Horst.) is ± 570 m.M. lang 

 en bestaat uit een 166 segmenten (deel 44 blz. 82). 



Een bruinachtige gordel van IV2 c.M lengte en l'^/4 c.M. 

 dikte scheidt het voorste gedeelte van het lichaam van het 

 achterste. Het geluid wordt alleen 's nachts voortgebracht, 

 is kort afgebroken en schril en kan het best vergeleken 

 worden met dat van het afloopen van een kleine wekker 

 (kierrrrrrrrr). In het 8^^% 9'^*^ en lO'^*" segment bevindt zich 

 een bijna cylindrisch orgaan , dat op 't aanvoelen kraakbeenig 

 is en een kropachtige aanzwelling van den slokdarm vormt, 

 die met aarde gevuld is en aan den overgang tot het achter- 



