112 



van die brug in rechte lijn naar de woning van den kontroleur. 

 De kolossale gevangenis ter rechter- en het kantoor ter lin- 

 kerzijde benemen bijna het geheele uitzicht op de reede. Een 

 breede, goed onderhouden weg loopt min of meer evenwijdig 

 met het strand door de hoofdplaats, en strekt zich verder uit 

 over het geheele eiland. 



Het was hier ook drukkend warm, wel had men hier ook 

 een weinig regen gehad, doch bleef men op mildere buien hopen. 



Het was hier alle dagen des v. m. passar, die nog al druk 

 bezocht werd , en waar zoowel inlandsche producten, z. a. zee- 

 visch in vele soorten , vruchten — vooral mangasoorten — aar- 

 dewerk, touw enz. als Europeesche lijnwaden en snuisterijen 

 te koop waren. 



21 November. Des morgens maakte ik in gezelschap van 

 Daeng Silaba — een oud , gewezen inlandsen ambtenaar , die de 

 Europeanen alle mogelijke hulp bewees — een toertje vau een 

 paar uren te paard langs het strand en door het laaggebergte ; 

 op dit heuvelland vindt men aanvankelijk weinig steenen, en 

 bestaat de bodem uit eene pikzwarte, vruchtbare klei, die in 

 den drogen lijd zoo hard wordt, dat men ze met breekijzers 

 aan kluiten van ± een voet groot omwerken moet , en ze zoo 

 aan de lucht blootstelt, waardoor de open bodem — die vooraf 

 door verbranding van onkruid en struikgewas gezuiverd wordt — 

 aan de lucht blootgesteld, ontbonden en vruchtbaar wordt. 

 Het heeft allen schijn, dat deze gronden van alluvialen oorsprong 

 zijn, dat echter wegens het hooge, heuvelachtige land niet 

 mogelijk schijnt , te meer daar deze zelfde, zwarte gronden ook op 

 de hooge bergruggen voorkomen; het schijnt dus een verweerd 

 product van de vroegere oppervlakte te zijn ; op andere tusschen- 

 liggende plaatsen gaat deze zwarte klei in meer roodachtige, 

 even vruchtbare klei over. 



De steile hellingen van het laaggebergte, waar de bodem 

 uit met zand vermengde, roode klei bestaat, zijn echter even 

 als in het Bonthainsche met dezelfde zandslecnbrokken of 

 vulkanische gesteenten bedekt. 



