171 



stellig op, dal hij, door eenige betere handgrepen, er wel in slagen 

 zou. ;il liet lood in zilver te veranderen. Evenzoo waren, zelfs 

 nog in hei begin dezer eeuw, de hulpmiddelen, om goud van 

 zilver te scheiden, zoo onvolkomen, dat, toen voor een dertigtal 

 jaren hel oude zilver in Nederland werd ingetrokken, de kosten 

 der hermunting grootendeels gevonden werden uil de winst 

 aan goud, die men verkreeg door de toepassing eener helere 

 scheidingsmethode op het oude geld. 



Wat wonder dus dat de alchemist meende , onedele metalen 

 in goud Ie kunnen veranderen. Ik meen, dal deze voorheelden 

 toereikend zijn, om u te overtuigen, dal de alchemist zeer wel 

 ter goeder trouw kon zijn , en dat eene verkeerde waardeering 

 der' feiten hem tol zijne dwaling voeren moest. Eu wal hunne 

 geheimzinnigheid betrof, ook daarvoor zijn gegronde redenen 

 aan te voeren : helere dan die van de kwakzalvers onzer 

 dagen. Bij de laatsten een toeleg op uwe onkunde en uwe 

 beurs: hij de eersten vrees voor die onkunde en eene vaak 

 maar al Ie gegronde verwachting om als duivelskunstenaar te 

 worden gebraden in naam van God en Godsdienst. 



Want wat anders moest in de middeleeuwen het lol zijn van 

 den man, die zich met scheikundige proeven bezighield ! Wan- 

 neer in onze beschaafde 19* eeuw het spiritisme kan bloeien, 

 wanneer de Davenport's e. t. q. een beschaafd publiek, waaron- 

 der beroemde schrijvers en bekende Godgeleerden, doen gelooven 

 aan eene bovennatuurlijke macht die zij bezitten, wat moest 

 dan het volk, het plebs, opgestookt door domme geestelijken 

 wel doen in de middeleeuwen? 



Maar nog in andere opzichten heeft de alchemie hare ver- 

 diensten. Terwijl hare beoefenaars zochten, wat niet te vinden 

 was, vonden zij vaak het niet gezochte. Zonder hun rusteloos 

 streven zou onze scheikundige kennis op een veel lage ren trap 

 staan, dan thans het geval is. Hel is wel gemakkelijk , maar 

 loch ook zeer hekrompen, voor ons, die slaan op de schouders 

 van het vorige geslacht, minachtend neer te zien op lieden, die 

 ter nauwernood eenig begrip hadden van gassoorten, aan wie 



