18a 



presideeren , en nog meer, dat ik de thans vereenigde secties 

 mag toespreken ; want wat heb ik het genoegen voor me te zien f 

 Ik zie voor mij bijeengekomen het talent, de geleerdheid, het 

 genie der geheele wereld! Hier zijn reizigers, die elke lach t- 

 streek hebben bezocht; geologen, die den samengestelden bouw 

 van den aardbodem onder onze voeten kennen tot op een diepte 

 van bijna één duim; astronomen, die vertrouwd zijn met den 

 geheelen hemel ; plantenkenners : zoölogen ; chemisten , die alles 

 weten tusschen hemel en aarde ; philologen , die den oorsprong en 

 de beteekenis, het vanwaar? het waarom? het waartoe? van 

 elk woord van onze wonderbare taal verstaan en (wat misschien 

 nog meer opmerkenswaardig is dan dit alles) onder ons zijn 

 metaphysici , die alle daadzaken van het bewuste en onbewuste, 

 dat den hommel bekend of onbekend is, hebben ontleed. Nog 

 nooit was er zulk een bijeenkomst ! — Oud en gedrukt door 

 het gewicht van mijn positie en door hare heilige verantwoor- 

 delijkheid, geeft uwe aanwezigheid hier mij een gevoel van 

 eerbied! Het kost mij moeite mijne eigene aandoeningen van 

 bewondering en hoogachting te verbergen (Groole sensatie). 31oet 

 ik verder gaan? Zal ik zwijgen ? — Maar waarvoor sta ik hier ? 

 Is het niet om te spreken ? Zeker ik zou liever toeluisleren, 

 maar, gij hebt het gewild, en dus ben ik gedwongen , het mij 

 minder aangename deel te nemen. 



Welk onderwerp zal ik kiezen ? 



Er is geen thema, dat voor zulk een vergadering niet pas- 

 send zou zijn, maar ik geloof er een te moeten kiezen, dat 

 zoo diep en veelomvattend is, dat het allen evenzeer aantrekt 

 en levens waardig is op zulk een ernstig oogenblik als dit be- 

 handeld te worden. Ik zal daarom de beschouwingen van een 



HOMMEL OVER PLAN EN DOEL VAN HET HEELAL ten beste geveil. 



Ik verdeel het heelal in twee deelen: de wereld der stol", 

 waarin organisatie en reflex de hoogste vormen der werkzaam- 

 heid zijn, en de wereld des geestes, waarin ook leven en ge- 



