189 



hevene en moeilijke probleem langer bezig te houden. Liever 

 zullen we die klassen zelve beschouwen. 



1.) De oorspronkelijke dieren. Geachte hoorders! Dat zijn 

 kleine dieren , — de oorsprong van de wereld des geestes. Hier 

 is leven , maar och ! 't staat maar weinig hooger dan zuiver 

 plantaardige groei; men kan niet zeggen waar de plant op- 

 houdt en waar het dier begint; evenwel staat het hoogste dier 

 wezens oneindig veel hooger dan de hoogste plant niet alleen in 

 graad, maar ook in zijn; het heeft gevoel, heeft kracht om zich 

 te bewegen, in één woord het bezit geest. Dal is het onder- 

 scheid tusschen deze twee werelden. 



Ik klassificeer de oorsponkelijke dieren in drie afdeelingen, de 

 gregarinen, de wortelpootigen en de afgietseldiertjes (Gregarinae 

 Rhizopoda en Infusoria). Ik weet wel, dat er geleerden zijn' 

 die een andere meening zijn toegedaan en een andere verdeeling 

 volgen. Ik aarzel eenigszins om hen , die zooveel knapper zijn 

 dan ik, deze verdeeling aantebevelen , maar toch houd ik het 

 er voor , dat zij ten slotte door alle wetenschappelijke hommels 

 der wereld zal worden aangenomen. Het is niet noodig, dat 

 ik hij de bijzonderheden van elk dezer afdeelingen stilsta, liever 

 stel ik u de vragen : Zijn die oorspronkelijke dieren het doel, het 

 einddoel van het heelal? Is de stoffelijke wereld voor henge- 

 schapen ï Of de geestelijke wereld ? Zeker niet ! Nemen wij bijv. 

 de gregarinen ; ze hebben geen bepaalde, afzonderlijke organen ; 

 elk deel kan de functiëen van een ander deel overnemen ; zij be- 

 zitten geen geslacht; ze vermenigvuldigen zich door deeling. 

 Wat moet een hommel wel van zoo'n soort van wezen zeggen, 

 wier werkzaamheid bij de voorplanting alleen bestaat om stuk- 

 ken van zich aftescheuren ? Ik spreek er niet verder van en ga 

 over lot de tweede groote afdeeling van de wereld des geestes. 



2). De gelede dieren. Hier begint het ware leven van den 

 geest en hier kan men het verschil tusschen die twee werelden 

 hel duidelijkst waarnemen. Evenwel staan de laagste gelede 

 dieren maar zeer weinig hooger dan de hoogste oorspronkelijke ; 

 er is een dunne draad, die hen verbindt, niet een afgrond, die hen 



