195 



zij kan er naar smachten, maar zij kan hem niet krijgen. 

 Onze slurf nu is zoo gebouwd , dat wij met gemak die exquisiele 

 voeding kunnen uitzuigen , die de natuur voor ons alleen heeft 

 klaargemaakt. {Toeslem mint/ en geklap.) 



Nu, geachte toehoorders ! Het is duidelijk , dat wij de kroon der 

 schepping en van hel heelal zijn ; wij staan aan de spits der 

 wereld, alle dingen bestaan alleen voor ons ; ik zeg met bedaard 

 overleg en ook met opgewonden zekerheid : de hommel is het 

 doel van het heelal ! (Monsterachtig applaudissement). 



Ja, mijne broeders! Het plan des heelals draagt den hommel 

 als doel in zich ; zonder hem , zou de wereld al even weinig 

 beleekenen, als een bloem, die geen honig bevat. Als ik de 

 lange rei van oorzaken en gevolgen overzie , die het heelal be- 

 heerschen — als ik dan het stoffelijk deel er van op zijde 

 zet en alleen let op het ten gronde liggende idee, — de be- 

 doeling, of het einddoel , — dan zie ik dat alle dingen op den hom- 

 mel wijzen, als op de volkomenheid van het eindige zijn. Bijna 

 had ik gezegd, van alle zijn. Hij alleen is de grondgedachte, 

 het einddoel; al het andere is maar voorlooper ; hij alleen draagt 

 de verontschuldiging van zijn beslaan in zich. Zijn bestaan is 

 de reden , waarom hij er is , alle andere wezens , zijn er alleen 

 om den hommel. Hunne verontschuldiging voor hun bestaan is 

 alleen deze, dat zij voor den hommel voorbereiden, dat zij den 

 hommel beschutten (eenige doen dat direct, andere langs om- 

 wegen); zelfs wanneer ze ook tot andere doeleinden schijnen 

 te dienen, is hun eigenlijk doel toch de hommel; voor hem is 

 de wereld der materie met hare vier elementen en hun me- 

 nigvuldige krachten, statische zoowel als dynamische, voor 

 hem hare zonderlinge samenstellingen, die de wereld der orga- 

 nisatie en der vegetatie opbouwen ; dat alles is slechts de stof- 

 felijk basis voor den hommel \ 



Ook voor hem alleen beslaat de wereld des geestes met hare 

 twee afdeelingcn van het bezielde leven, hare oorspronkelijke 

 en hare gelede dieren. Hier dienen de laagste klassen alleen 

 voor het doel, ondergeschikt, niet om zich zelf beslaande. De 



13 



