101 



hiervan. Rekenen wij nu hier nog 10 7^ aan plantaardige 

 deelen (ampas) bij, dan blijft er waarlijk niet veel meer 

 dan 10% voor het suikergehalte over, van welke dan nog 

 van li/o tot 5 deelen aan suiker moeten afgetrokken wor- 

 den, welke niet kristalliseerbaar zijn (stroopsuiker). 



Uit alle deze gegevens mogen wij dus deze gevolgtrek- 

 king maken, dat het op Java aangeplant wordende riet 

 te verkiezen is boven dat van Borneo, op Java aangeplant 

 wordende. 



Wij voegen er deze laatste zinsnede bij , omdat het zeer 

 wel mogelijk en zelfs volgens door mij ontvangen volko- 

 men te vertrouwen berigten Avaarschijnlijk is, dat het Bor- 

 neo-riet aldarr aangekweekt, werkelijk van een beter ge- 

 halte is dan de Java- variëteit. De kennis toch der verande- 

 ringen, welke door den invloed der klimatologische en ge- 

 ognostische vehoudingen eener landstreek, in het wezen 

 van dezelfde plantensoorten kunnen veroorzaakt worden , 

 is nog volstrekt niet zoo volledig bekend , dat men de ver- 

 bastering dier planten voorzeggen en nog veel minder vol- 

 doende verklaren zoude kunnen. Het volgende trouwens 

 bekende feit, moge dit nader oj)helderen. 



Wij kennen vm de rijst drie hoofdsoorten, de Oryza sa- 

 tiva-glutinosa en montana, (deze laatste soort is nog niet 

 eens algemeen als eene werkelijk van de Oryza sativa ver- 

 schillende aangenomen) maar het getal variëteiten , van 

 Avelke de eene beter hier en eene andere weder voordee- 

 liger elders tiert is legio; de schoone Indramajoe-rijst b. 

 V. verbastert in de Bataviasche ommelanden enz. Eene 

 streek welke eenige uren hemelsbreedte ' van eene andere 

 verwijderd ligt, en die schijnbaar toch geheel onder de- 

 zelfde invloeden verkeert, zal rijst opleveren welke men 

 langen tijd ongeschonden bewaren kan, in tegenoverstel- 

 ling van de andere streek, welke slechts rijst voortbrengt, 

 die na verloop van betrekkelijk korten tijd , reeds in be- 

 derf overgaat. 



Het is hier even zoomede gelegen , als met de zoovele 



