503 



vruchtbaar makende regens, jaar aan jaar, verminderen en 

 dit niet nalaat op landbouw en industrie eenen nadeeligen 

 invloed uit te oefenen, i) 



De Sapoteën zijn door den gelieelen Nederlandsch-Indisclien 

 Archipel verbreid. De zaak der getah-pertja is van kos- 

 mopolitisch belang. 



Het is om die reden, dat ik mij heb voorgesteld, ook die 

 zaak, in het belang van onzen handel na te gaan. Daartoe 

 hebben gestrekt mijne voorstellen aan de regering en hare 

 besluiten dienaangaande, daartoe zal ik eveneens trachten 

 dienstbaar te maken mijne eerstdaags te ondernemen rei- 

 zen naar Borneo en Sumatra en andere gedeelten van dezen 

 Archipel. 



De mededeelingen van den heer Motley moeten nu van 

 gewigt worden gerekend, daar hij de zaak in een gedeelte 

 van het uitgestrekte Borneo heeft kunnen nagaan, een land 

 waarvan men tot dusverre betrekkelijk weinig dienaan- 

 gaande had vernomen. Dit weinige intusschen was van 

 gewigt ; want Dr. Croockewit heeft de echte Isonandra gutta 

 Hook. als op Borneo voorhanden doen kennen, en het zij 

 in het voorbijgaan gezegd, wij hebben reden om aan te 

 nemen, dat dit gewas voorkomt op al de eilanden, behalve 

 Java, waar het nog niet is gevonden. 



Ik ga nu over tot de mededeelingen van den heer Motley 

 en de behandeling van de voorwerpen, door hem aan de Na- 

 tuurkundige Vereeniging toegezonden. 



» E enige opmerkingen aangaande planten van Borneo, wel- 

 » ke » gutla perclui" opleveren. 



» De gutta percha (zoo schrijven de Engelschen)van den 



^) De zware regens in de oost-moesson van 1858 schenen aan sommigen 

 toe in tegenspraak te zijn met deze bewering. Evenwel was die moesson , 

 even als die van 1848 (?) , exceptioneel en moet de oorzaak daarvan, mijns 

 inziens gezocht worden in omstandigheden van buiten Java aangebragt. Het 

 onderwerpelij k vraagstuk is theoretisch en praktisch uitgemaakt. 



