14 



verklaard moest worden. Er v. ordt evenwel no^- meer 

 met deze bijdragen bedoeld. Zoo gaarne zoude ik mijne 

 overtuiging door dit onderzoek ook van anderen bevestigd 

 en aangenomen Avillen zien, dat dezelfde wetten, welke in 

 Europa algemeen erkend en toegepast worden , ook voor 

 Java geldend zijn moeteU; en dat daarom schei- en natuur- 

 kundige nasporingen der bouwgronden van dit eiland 

 niet tot de overtolli^-e zaken behooren te worden e-eteld. 

 Ik geloof niet te veel te zeggen , als ik beweer, dat er tot 

 heden toe nog te weinig gewigt gehecht wordt aan 

 dergelijke nasporingen , en dat vrij algemeen als waar- 

 heid wordt gehuldigd, dat deze, voor onzen Archipel al- 

 thans, wel gemist kunnen worden. Steunde nu deze 

 uitspraak op een geregeld onderzoek , of op ervaring, of 

 wel op logische gevolgtrekkingen , men zoude er in kun- 

 nen berusten; maar geene dezer drie voorwaarden bestaan. 

 Het wetenschappelijk onderzoek der gronden bevindt zich 

 nog geheel in zijne kindschheid ^ en slechts eene eerste 

 kleine schrede is tot heden toe op dat onafzienbaar veld 

 afgelegd; en de ervaring, de vele plaatsen waar vroeger 

 de kuituur van verschillende gewassen werd aangevangen, 

 en welke thans reeds weder lang verlaten zijn omdat de 

 grond den arbeid en kosten aan hem besteed niet beloon- 

 de, bewijzen genoeg, dat ook hierin nog veel gebrekkigs 

 en onzekers bestaat. Wat nu betreft de logische gevolg- 

 trekkingen of, met andere woorden, een oordeel steunende 

 op de analogie van feiten in andere landen verkregen, zij 

 leeren alleen, dat ieder land, wil het zijnen landbouw 

 brengen op de hoogte des tijds, behoefte heeft aan afzon- 

 derlijk veelzijdig en grondig wetenschappelijk onderzoek 

 zijner gronden; dat er wel is waar algemeene hoofdregels 

 bestaaU; voor ieder land toepasselijk, maar dat de kennis 



