39 



2". hoedanig hare werking en opneming in de gewas- 

 sen plaats grijpt. De bekende proef van Franklin op 

 een klaverveld genomen, waarop hij met groote let- 

 ters door uitstrooijing van gegloeid gips (pleisterkalk) 

 in het Engelsch schreef, // dit is ffips' en welke let- 

 ters veel schooner opgroeiden dan de overige deelen 

 van dat klaverveld, waardoor zij lederen voorbijganger 

 in het oog vielen, heeft haar gebruik in Amerika zeer 

 populair gemaakt, doch in Europa daarom nog niet 

 geheel gewettigd. Het zoo zelden voorkomen van 

 gips in Java's bouwgronden, welke toch zulke uitne- 

 mend schoone oogsten van allerlei gewassen opleveren, 

 zou haast tot het vermoeden leiden, dat de rol welke 

 het bij den plantengroei speelt, in vergelijking van an- 

 dere kalkzouten ten minste niet zeer gewigtig is. Ik 

 zal dan ook in geene verdere ontwikkeling treden 

 van al de verschillende stelsels, welke nog in de we- 

 tenschap omtrent den aard harer werking bestaan, maar 

 onmiddellijk overgaan tot de beschouwing van den 

 pïiospJior zuren kalk. 



Reeds de kennis, dat de beenderen der dieren hoofdza- 

 kelijk uit dit zout zijn opgebouwd, en dat het phosphorzuur 

 een belangrijk bestanddeel der plantcnfibrine en kaseïne 

 uitmaakt, kon reeds a priori het gewigtig aandeel dat zij 

 aan den plantengroei nemen doen vermoeden, w^ant de 

 planten zijn immers de bewerksters en draagsters van het 

 voor de dieren in den best bruikbaren vorm gebragte 

 voedsel, van datgene wat in den schoot der aarde 

 als zoodanig onbruikbaar bedolven lag. Als mineraal 

 in den apatit voorkomende, is het nagenoeg in geeneii 

 grond geheel afwezig, en men vond het zelfs tot iu. 

 het zand der onvruchtbaarste duinen en w^oestijncn, Als 



