58 



ling van het gebergte- en sa wali- water komt tamelijk 

 goed overeen : alleen bevatte' het sawah-water iets meer 

 ijzeroxyde dan het andere; koolzuur bevatten beide in 

 overvloedige mate. 



Hiermede zal ik mijne beschouwingen over het wa- 

 ter besluiten, niet zoozeer omdat deze uitgeput zijn, 

 maar omdat zij ons, ten opzigte van het hoofdplan van 

 dit stuk, te verre zouden voeren. 



Zullen de elementen welke, te zamen verbonden, de 

 korst van onzen aardbodem uitmaken, tot de voeding 

 der gewassen geschikt zijn, dan dienen deze, wij merk- 

 ten het reeds vroeger op, vooraf te worden gebragt tot 

 den o^losharen vorm, de eenige waarin zij door de ge- 

 wassen kunnen opgenomen worden. Als van zelf, 

 komt men hierdoor tot eene scheiding van de bestand- 

 deelen der bouwgronden in oplosbare en onoj^losbare 

 deelen, verstaande men door de eerste die, wel- 

 ke een oogenblikkelijk aandeel aan de voeding der 

 planten nemen kunnen (aktieve) en door de laatste 

 die, welke, verre weg het grootste gedeelte van alle 

 gronden uitmakende, nog opgelost moeten worden,, en 

 op scheikundigen weg dus nog geen onmiddellijk aan- 

 deel aan die voeding nemen kunnen (passieve dee- 

 len). Hoe deze oplossing nu, voornamelijk door het 

 koolzuur en de organische zuren, door de rotting 

 der plantaardige stoffen voortgebragt en nog onder- 

 steund door het koolzuur dat uit het regenwater door 

 de aarde opgenomen is, wordt bewerkstelligd, hebben 

 wij in zijn geheel nagegaan. Zal nu eene analy- 

 se, aan haar doel, de chemische eigenschappen van 

 oenen grond te leeren kennen, beantwoorden, dan 

 spreekt het als .van zelf ^ dat deze werking der natuur- 



