234 



Let men op de uitkomsten van n°. 5, 6 en 1, dan 

 zou het schijnen, dat met de hoeveelheid kalk, die men 

 in het sap mengt, de suikerkristallen toenemen in 

 grootte, maar minder zamenhangen. 



(De hier genoemde hoeveelheden kalk beantwoorden 

 aan 1, 2 en 3 pCt. kalkmelk van 8° B ). 



In verband daarmede, was de meer vaste suiker- 

 massa, boven donkerder gekleurd, dan de lossere, 

 maar de zoogenaamde stroopkop was aanmerkelijk kleiner. 



Van n^ 9, die met ]f. 6 te vergelijken is, waren 

 daarentegen de kristallen klein en los van zamenhang 

 tevens. 



In de nos. 12, 13 en 14, waar omstreeks 2, 3 en 4 

 pCt. kalkmelk werd aangewend, was duidelijk in het 

 laatste de grootste verhouding van kristal gevormd. Over 

 den graad van zamenhang kon hier niet geoordeeld 

 worden, omdat de kleine massen in glazen tot kris- 

 talschieting gebragt werden. 



Ik weet wel , dat de grootte der kristallen , zoomede 

 de hoeveelheid in het eerste kooksel, in zekere mate 

 afhano-en van den graad van konsistentie der stroop. 

 Dezelfde stroop zal bovendien rasser , maar minder groot 

 aanschieten, wanneer zij eenige malen goed wordt om- 

 geroerd. Dit zijn mechanische hulpmiddelen, die ieder 

 suikerkoker door ervaring kent; maar het is mij niet 

 bewust , of er overal op Java genoeg wordt gelet op het 

 aanwenden der meest gepaste hoeveelheid kalk. 



Volgens de bovengenoemde data dan^ zou in sap 

 van goed, rijp riet, van niet te rijken grond, — zoo als 

 dat van de nos. B, 6, 7 en 9, de verhouding van 2 

 pCt. kalkmelk van S° B. als de meest voordeelige schijnen; 

 mits men oud kookt, zoo als men zegt. Rietsap van 



