291 



ziekte of kwijning werd niet, immers slechts bij uitzonde- 

 ring, bespeurd; de oogsten vloeiden ruim, het produkt was 

 tegen goeden prijs gewild en het scheen alzoo, dat de ka- 

 kao-kultuur eene gulden eeuw voor Menado geopend had. 

 De uitvoer beliep in: 



1850 — pikols 



1851 — 



1852 — » 



1855 245 « 



1854 259 



18515 505 » 



1856 671 



1857 1009 



1858 1529 



1859 962 



1840 1455 



Men mogt zich echter niet lang in dezen veelbelovenden 

 toestand verheugen. Reeds in 1841 vertoonde zich in den 

 kakao-boom algemeen eene ziekte , zigtbaar in bederf der 

 vruchten alvorens ze tot volle rijpheid kwamen, en in 

 kwijuing door verdorring van takken en vernieling van 

 bladeren, w,elke ziekte gedurende de volgende jaren in he- 

 vigheid toenam, zoodat een groot aantal boomen stierf en 

 de produktie belangrijk achteruit ging. 



Kort na de zware aardbeving van 1845 deed zich wel 

 eenige beterschap voor, in 1846 en 1847 was dien ten ge- 

 volge de oogst wel weder tamelijk gunstig, doch de hier- 

 door opgevatte hoop op herstel werd spoedig teleurgesteld. 

 In 1848 vervielen de kakao-boomen op nieuw in hunne 

 vorige kwijning, welke zich meer en meer verspreidde en 

 de produktie verminderde ver beneden het peil eener ma- 

 tige verhouding tot het aantal boomen. 



De omstandigheid dat die kwijning aan het evengemeld 

 natuurverschijnsel voorafging en dat kort na hetzelve ver- 

 betering plaats vond, gaf aanleiding tot de meening, dat 

 de oorzaak van het kwaad in vulkanische werkingen of 

 invloeden gelegen was. 



