299 



maar het is eene daadzaak, dat de zigtbare oorzaak van 

 het kwaad gelegen is in de aanrandingen van onderscheide- 

 ne insekten. 



In dit opzigt maakt de kakao-boom hier echter geene 

 uitzondering op den regel en deelt hij in het lot zijner 

 amerikaansche stamgenooten. Immers Porter zegt van de 

 laatste, dat voortdurend tegen derzelver vernieling door 

 insekten en kruipende diertjes, moet worden gewaakt, en 

 dat vele van de nadeelen, waaraan de kakao-boomen on- 

 derhevig zijn, voortvloeijen uit de aanvallen van insekten. 



Het kan dierhalve geene bevreemding baren , dat die 

 nadeelen in ruime mate worden ondervonden , in een land , 

 waar tegen die vijanden tot dus verre slechts een flaauwe 

 strijd werd gevoerd, waar de weldadigheid der natuur den 

 landbouwer of planter aan sterke inspanning of voortdu- 

 rende zorg ontwent, waar zelfs de prikkel van het eigen- 

 belang niet altijd sterk genoeg is tot opwekking van lust 

 en ijver om de natuur in haren arbeid te gemoet te komen, 

 en waar bovendien de ontwikkeling van voor de gewassen 

 schadelijk ongedierte, zoo zeer bevorderd wordt door over- 

 matige vochtigheid der lucht en de daaruit ontstaande veel- 

 vuldige, aanhoudende en hevige regens. 



Schuwt de kakao-boom, even als de katoenplant, overtol- 

 lig water in den grond, ik geloof mij niet te bedriegen, 

 wanneer ik het er voor houde, dat de buitengewone damp- 

 krings vochtigheid, voor de kakao even nadeelig is als voor 

 de katoenvrucht, door in beiden het ontstaan van onge- 

 dierte te bevorderen. 



Ik ontleen deze meening onder anderen aan de opmer- 

 king, dat na langdurige droogte meer gezonde vruchten 

 werden verkregen en dat de kwijning in eenigzins minde- 

 ren graad heerscht in het oostelijk gedeelte dezer landstreek, 

 waar het veel minder regent dan in het westelijk gedeelte. 



Waar in de voorafgaande en ondervolgende regelen sprake 

 is van ziekte, moet aan die uitdrukking dus niet de be- 

 teekenis van eigenaardige ziekelijke gesteldheid gehecht wor- 



