Ö67 



beri{jteii en me(ledeelin(;eii daartoe betrekkelijk , kunnen 

 van nut zijn. 

 40. Alle mededeelingen omtrent ziekten van planten of van 

 hare produkten, de padi, de koffij , de kakao, enz. Jn 

 het bijzonder worden der aandacht aanbevolen: 

 50. Alle planten, die gommen, vetten, harsen, vlugtige en 

 aromatische oliën opleveren, alsmede die voortbrengselen 

 zelve, inzonderheid op Borneo , Boero , Ceram , Makas- 

 sar (Gelebes) en Sumatra. Vele meenen dat dit alles 

 bekende zaken zijn, en hierdoor ontstaan meermalen 

 groote dwalingen en verwarring. De volgende voorbeel- 

 den zullen dit kunnen toelichten. 

 B. V. : wordt de kajoepoeti-olie (het is de witte boom van 

 Rumph) verkregen van één of van meerdere soorten van 

 boomen? Wat is waar ten dezen aanzien, aangaande dit 

 produkt van Ceram en Boero? 



Hoe bereidt men de Makassar-olie? Welke plant levert 

 haar op? Wat voor boomen zijn het, die, op Borneo, vooral 

 in de streek van Pontianak, een vet opleveren, dat in bam- 

 boezen naar Singapore wordt verzonden (minjak tangka- 

 wang) en aldaar (te weten: Singapore) bekend is als » ve- 

 getable tallow»? 



Hoe is de bereiding van de sago in de Molukken en op 

 Borneo? Is de verbeterde methode van de Engelschen, 

 vooral op Singapore, waar men de sago van Borneo en 

 Siak fabriekmatig verwerkt en een uitmuntend produkt 

 levert, hier en daar in onze eigene kolonie reeds bekend 

 en ingevoerd? 



Is sago altijd een produkt van een en dezelfde palm- 

 soort? of zijn er meerdere soorten, gelijk beweerd wordt? 

 Welke zijn bovendien de nuttige palmen in de Moluk- 

 ken en in den geheelen Archipel en waarin bestaat dat 

 nut? En welke zijn hunne produkten? « Stukken van de 

 stammen, bloeijende en vruchtdragende takken en bladen 

 kunnen de historie van deze produkten, even als de 

 voortbrengselen zelve, vaak toelichten. 



