MORUS- BROUSSONETIA. 39 



doch uitmuntend te bewerken. Het wordt hoofdzakelijk gebruikt 

 voor stijlen, vloerbalken en vloerplanken bij huizenbouw, doch 

 staat als meubelhout bovenaan. Versch gekapt is het lichtgeel 

 en besterft bruin; oud andalashout is van djatihout bijna niet 

 te onderscheiden. 



Bij de toezending van kartaoehout uit Lebong schreef de Ass. 

 Res., dat de boom slechts wordt gevonden in de nabijheid van 

 de doesoen Soemalakoen en in de oerwouden op den Boekit Lekat. 

 Hij noemt het een eerste klasse h nitsoort, die aile klimaatsinvloeden 

 trotseert en ook in den grond kan worden gebruikt. 



In het Museum ; Hout. 



Broussonetia papyrifera, Vent. 



Volksnamen. Mal: Sêpoekau — Soend : Saèh— Jav: Galoe- 

 goe — Mad ; Dhaloebang — Temboskoe : Iwo — Toradjasch 

 (Bare'ei : Ambo — Banggaai : Lingowas — Alf. Ceram: Malak. 

 Boom, waarschijnlijk afkomstig van China, op vele plaatsen 

 aangeplant (K. & V. — XI, bl. 3). Als men de verbreiding van 

 dit boompje nagaat, dat voorkomt in uithoeken als de Pasoemah- 

 landen op Sumatra en de binnenlanden van Celebes tot op 

 Ceram toe, vraagt men zich af of het wel waarschijnlijk is dat 

 het hier is ingevoerd. Het was reeds bekend aan Rumphius, die het 

 echter niet geheel met zichzelf eens was, of zijn Fr ut ex 1 i n- 

 t e a r i u s wel de hem door zijn product beter bekende dëloewang 

 der Javanen was. R. beschrijft het (IV bl. 114) als een heester 

 of klein boompje, twee man hoog en hoogstens een arm dik. 

 Het hout noemt hij wit en licht, met een waterrijk hart: het ver- 

 gaat spoedig. Bloeien doet het nooit, doch. het vermenigvuldigt 

 zich door spruiten uit de zeer ver voortloopende wortels. Die 

 worteluitloopers kan men in den natten tijd gemakkelijk ver- 

 planten en dat geschiedde in Rumphius' tijd (en ook thans nog) 

 op Celebes en Banggaai met het oog op den fijnen, witten bast, 

 die tusschen het hout en de ruige schors ligt. Men maakte daar- 

 van papieren kleedjes, die zoowel door mannen als door vrouwen 

 gaarne werden gedragen, speciaal om in te slapen, daar zij koel 

 zijn in het gebruik. 



In Midden-Celebes worden dergelijke kleeren tot op den hui- 

 digen dag gedragen, in het bijzonder door de vrouwen. Men 

 vervaardigt ze niet alleen van den bast van Broussonetia papy- 

 rifera, Vent. — hoewel die de fraaiste foeja levert en de eenige 

 is die daarvoor wordt aangeplant — doch ook van dien van tal 

 van woudboomen uit de familie der Moraceae. De invoer van 

 katoenen stoffen heeft nóch daar, noch elders aan het gebruik 

 van boombastkleeding een eind gemaakt en zal dat ook wel 

 voorloopig niet doen. Een primitieve bevolking, of een die arm 

 is aan geld of spaarzaam, koopt niet gaarne katoen, als de kleeding 

 kan worden geleverd door boomschors, die men alleen voor het 

 toebereiden heeft. Voorts geeft boombast bij den veldarbeid en 

 in een koel klimaat beter beschutting dan katoen. Hoewel men 

 het zeer verbreide gebruik van boomschors voor kleeding niet 

 moet zoeken bij volkeren als de Javanen, die met vreemde be- 

 schaving en het groote ruilverkeer sinds eeuwen in nauwe aanra- 



