40 RACEAE. 



king zijn. is het nochtans niet raadzaam dit te nauw in verband 

 te brengen met liet begrip dat wij ons vormen van „wilden", 

 g met huiden van dieren past naar onze opvattingaan 

 barbaren, doch men maakt een uitzondering voor dames, die zich 

 met kostbaar pelswerk tooien. Bij ons vertoonen zich de vorsten 

 in hermelijn, de grooten bij sommige oostersche volken in boom- 

 schors en al maakt nu de landman van zijn toilet niet veel werk, 

 onelegant behoeft een boomschorskleed niet te zijn. Dat is bijv. 

 zeker niet het geval met de papieren sarongs van den bast van 

 Broussonetia papyrifera vervaardigd. ') 



Het toebereiden der boomschors geschiedt overal nagenoeg 

 gelijk. Een uitvoerige beschrijving daarvan vindt men bij Adriani 

 en Kruyt: De Bare'e sprekende Toradja's van Midden-Celebes 

 II, bl. 234. Ter vergelijking kan men raadplegen de mededeeling 

 van den Controleur Hovenkamp van Lematang-llir, aan het Vezel- 

 congres te Soerabaja in 1911. Sommige dier basten zijn grof en 

 leelijk bruin, die van Broussonetia echter is fijn en blank. Waar 

 dit onderwerp zich beweegt meer in het bijzonder op het gebied 

 der ethnologie, zal ik mij, als gewoonlijk, bepalen tot hetgeen 

 Rumphius mededeelt omtrent de voorbereiding. Daar men van 

 deze boompjes geen ander deel benut dan den bast, kapt men 

 ze, zegt Rumphius, dicht bij den wortel af, zoodra ze een duim 

 of twee vingers dik zijn, want hoe jonger zij zijn, des te fijner 

 stof geven zij. Laat men ze een arm dik worden, dan is de bast 

 te hard en te broos. De gekapte stammetjes schroeit men voor- 

 zichtig boven het vuur en trekt er dan de ruige schors af : daarna 

 schilt men er ook den binnensten bast af en droogt dien om hem 

 te bewaren tot tijd en wijle nieuwe kleeren noodig zijn, wanneer 

 men hem opweekt. De bereidingsmethode zelf, die trouwens 

 niet verschilt van de wijze waarop het dëloewangpapier van 

 oudsher op Java wordt vervaardigd, behoudens dat de hulp- 

 middelen nog primitiever waren, wordt hier stilzwijgend voor- 

 bijgegaan. 

 p.ipicr. De beteekenis, die het dëloewangpapier heeft voor de praktijk, 



is beslist niet grooter dan die van de kleederen van boombast. 

 Het javaansche product is echter op den voorgrond getreden, 

 als vallende meer binnen het gezichtsveld der waarnemers. Als 

 tak van volksvlijt op Java en Madoera heeft de papierbereiding 

 weinig om het lijf; hier en daar vindt men haar als een over- 

 blijfsel van een vroegere industrie, die nog in Rumphius' tijd 

 het inlandsche schrijf- en pakpapier leverde voor den geheelen 

 archipel. Een zeer nauwkeurige beschrijving van de bereidings- 

 ven in Teysmannia 1898 (bl. 553) door De Wolfi 

 van ' Ie. Deze zegt, dat men op Java den boom niet 



ouder laat worden dan 2 jaar, alswanneer hij 6 M. hoogte en 

 pl.m. 20 cM. omvang kan hebben verkregen; veel ouder of veel 

 jonger is hij voor rfabrikatie niet geschikt. Men plant 



hem op de reeds door Rumph. beschreven wijze; het onderhoud 

 bepaalt zich tot wegnemen van zijtakken en stutten, zoonoodig, 

 van den slanken stam. Op hun tijd worden die stammetjes gekapt 



') Zie ook onder Arlocarpus elastica, Reinw. 



