ARTOCARPUS. 49 



64/1946. hebber Te Wechel te Boentok deelde aan het Vezelcongres te Soe- 

 rabaja (Nota's en Rapporten, bl. 78) omtrent hem het volgende 

 mede. De njamoe groeit op Borneo in het wild aan de hooge rivier- 

 oevers, vooral aan den Barito. Zoolang de boom nog jong is, 

 draagt hij den naam van tambaran en de twee- tot vierjarige 

 boompjes leveren de tambaran-vezel, geschikt om er touw van te 

 slaan voor vischnetten en voor hengelgaren, dat echter in sterkte 

 ten achter staat bij het tënggang-matenaa\ (Gnetum spec). De 

 dajak hakt de stammetjes in stukken van ruim 0.50 M. lengte, 

 waarvan de bast zich gemakkelijk laat losmaken. De onbruikbare 

 buitenbast wordt verwijderd en de overblijvende binnenbast, niet 

 al te droog zijnde, wordt gezuiverd met een zaagsgewijs inge- 

 sneden stukje ijzer of den zaagkop van den ikan patin. 



Ouder geworden wordt de boom njamoe genoemd ; de bast is dan 

 stug en hard geworden en niet meer geschikt om er touw van 

 te maken, wel echter voor het vervaardigen van baadjes, hoofd- 

 en lendendoeken, welke beter tegen de gloeiende zonnestralen 

 beschermen dan de ingevoerde katoentjes. Katoen voor de kleeding 

 is echter zooveel gemakkelijker en vrij goedkoop te verkrijgen, 

 dat de kleederen van boombast bijna overal verdrongen zijn. Het 

 gebruik van dezen bast als lendendoek heeft in Oost-Doesoen 

 het meest standgehouden. Om njamoe-bast te verkrijgen wordt 

 de boom van alle zijden flink beklopt, waarna de bast spoedig 

 loslaat en kan worden afgenomen. De buitenbast wordt er dan 

 afgetrokken en de nog natte binnenbast geklopt met een gegroefden 

 houten hamer (Te Wechel). Zie voorts bl. 39. 



Het gebruik voor kleederen van den bast van Artocarpus elastica 

 vond men vroeger ook in Midden-Sumatra, thans nog in Midden- 

 Celebes. Op Sumatra benut men hem volgens Jasper & Pirngadie 

 (Vlechtwerk, bl. 39), nu nog voor matten. 



Bij de medicijn-verkoopers in West-Java zijn strooken van den 

 geklopten binnenbast veelal in voorraad (Vorderman, Geneesmid- 

 delen I), om als buikband te dienen, naar men mij mededeelde 

 te dragen bij lendenpijn. De Clercq echter zegt (No. 338), dat de 

 bast van afgehouwen tronken wordt gegeten, of in een band om 

 den buik wordt gebonden door vrouwen, die van kinderzegen 

 verschoond willen blijven. 



Het witte melksap met zoetigen reuk en wrangen, bitteren smaak Aieii<sa P . 

 wordt tot vogellijm aangewend en ook tegen dysenterie ingenomen 

 (Hasskarl, Het Nut). 



De Clercq vermeldt verder, dat de bladeren, met rijst vermengd, Bladeren, 

 aangewend worden als middel tegen tuberculose. Volgens Hasskarl 

 legt men ze als onderlaag in de padischuren en deze deelt ook 



zondering van 5) en 8), die niet dikker worden dan 2 dM. In eigenschap- 

 pen is deze schors z-eer verschillend. Vooreerst zijn 1) en 8) zeer wit na 

 de bewerking, daarbij sterk en dus voor kleeding zeer gezocht. De overige 

 zijn alle bruin na de ondergane bewerkingen van kloppen, uitspoelen en 

 drogen, maar bieden in sterkte en grofheid van vezel een groot onderscheid 

 aan. Zoo is 3) zeer gezocht voor grof weefsel en zóó sterk van vezel, dat 

 hij uitgeplozen en tot touw gedraaid wordt, dat uitmunt door duurzaamheid. 

 Kleeding van boomschors dient bij deze kajans niet alleen voor veldarbeid, 

 maar is ook zeer gewild voor fraaie kleedingstukken, die, met verschillend 

 gekleurd katoen bewerkt, er soms aangenaam voor het oog uitzien. 



