8 PIPERACEAE. 



zijn, achten sirih daoen smaakloos. De jonge bladeren van de 



var. Siriboa gebruikt men daar alleen, indien de vruchten niet 

 verkrijgbaar zijn. De papoea's prefereeren, zegt men, een stuk van 

 den stengel. Van de oude of jonge pinang neemt men een stukje 

 ter grootte van een erwt. Gambir wordt alleen gebruikt in het 

 westen van den archipel en is ook daar niet overal gemakkelijk 

 te hekomen. Tabak vormt soms een integreerend deel van de 

 betelpruim, soms niet. Ook daar. waar inlandsche tabak geteeld 

 wordt (dat is dus nog al algemeen) prefereert men gewoonlijk 

 voor gebruik bij de sirih de donkere inlandsche Java-tabak. Meestal 

 wordt de sirihpruim gevolgd door een tabakspruim, die eerst 

 wordt aangewend om lippen en tanden grondig te reinigen van 

 het sirih-speeksel en daarna, opzij of voor in den mond, als wer- 

 kelijke tabakspruim wordt genoten. Een enkele maal wordt het 

 aroma van de sirihpruim verhoogd door toevoeging van een of 

 ander specerij, als een paar kruidnagelen of een stukje kardemom ; 

 plaatselijk voegt men daaraan ook nog wel andere bestanddeeleu toe. 



Het aloude, geleidelijk afnemende sirihgebruik is meer belangrijk 

 uit een ethnographisch, dan uit een oeconomisch botanisch oog- 

 punt, zoodat wij hier nog slechts verkort laten volgen, hetgeen 

 Rumphius daarover mededeelt bij de beschrijving van den pinang- 

 boom (I bl. 26). De smaak van dezen kost of Oost-Indische 

 snoeperij is in het eerst heet en scherp, doch met een aangename 

 specerijachtigheid den mond en den adem vervullende, het bloed 

 verwarmende en het aangezicht een levendige kleur gevend. De 

 tanden en het tandvleesch worden gezuiverd van alle vuiligheid, 

 die door den kost daaraan kleeft en het sap werkt licht samen- 

 trekkend op de maag. In R's tijd was het sirihkauwen ook onder 

 de europeanen nog zeer algemeen in zwang en matig gebruik 

 wordt door hem dan ook aanbevolen, mits aan de aesthetica niet 

 te kort doende „door met den mond gedurig te herkauwen gelijk 

 aan een oude koe." Voor hem, die met de indische grooten 

 dagelijks moest omgaan, was het bepaald noodig om sirih te 

 leeren kauwen, wilde hij zich en zijn commissie aangenaam 

 maken en het was de manier, als men iewers bij groote heeren 

 wilde gaan, om eerst een „sirih pinang" te kauwen om een goeden 

 adem te hebben. 



De oorsprong van het sirihgebruik is niet bekend, zoomin als 

 is na te gaan, wat de indianen heeft gebracht tot het tabaks- 

 genot. Hartwich geeft een diepzinnige verklaring, n. I. dat de 

 betelpruim niet is te beschouwen als een genotmiddel in engen 

 zin, alleen gekarakteriseerd door werking op het centraal zenuw- 

 gestel, doch veel meer als een stimulans van groote waarde voor 

 de spijsvertering (Sirihbulletin bl. 70). In dat zelfde bulletin zegt 

 de Heer Van Meerwaldt, dat de openhartige batakker verklaart, 

 dat hij sirih kauwt of tabak rookt ter maskeering van den bedor- 

 ven adem — waarvan hij zelf een afschuw heeft — die zich ge- 

 makkelijk laat verklaren uit het gebruik van gedroogde visch, 

 trasi, peté-boonen en onwelriekende vruchten. De mandailingsche 

 naam voor sirih, boerangir, moet volgens denzelfden zijn ontstaan 

 uit hoeroe angir, stankverdrijver. Ook Aliyer geeft een verhaal, 

 dat het gebruik van de sirih werd geopenbaard aan een schoone 



