6 PIPERACEAE. 



53 1862. A\en plukt, zegt Stoll, in den vroegen morgen als de bladeren 

 nog bedauwd zijn van de zijtakken 3 of 4 geledingen, waarbij, 

 zoodra de aanplant 3 a 4 jaar oud is, gebruik moet worden 

 gemaakt van dubbele ladders. Op éénjarigen leeftijd geeft de 

 plant de eerste bruikbare bladeren en blijft 10 tot 12 jaar — volgens 

 andere opgaven bij behoorlijk onderhoud en bemesting tientallen 

 van jaren — in productie. Zij werpt groote voordeden af: per plant 

 zou men kunnen rekenen op een bladopbrengst ter waarde van 

 gemiddeld 5 cents per dag; een andere opgave stelt die niet veel 

 lager, n.1. op 10 a 15 gulden per jaar. 

 Bladeren. Van het Sirium of S i r i folium, zegt Rumphius (V bl. 

 336), zetelt alle deugd in de bladeren: deze zijn specerijachtig 

 van smaak, een weinig heet en scherp, niet bepaald aangenaam doch 

 van een goeden geur in den mond. Als de planten wel ter zonne 

 staan, worden de bladeren geelgroen, in het kauwen krakend en 

 scherp; in de schaduw groeiend zijn zij grasgroen, langer, 

 slapper en minder scherp. Sommigen verkiezen de eerste soort, 

 anderen de laatste. Dit is de gewone soort, die men in de 

 Molukken sirih djawa noemt. Sirih badan is grooter van bladeren 

 dan de vorige, van kleur zwartgroen, of alleen hier en daar een 

 weinig geel wordend, ook al staan zij in de zon, sterker en heeter 

 van reuk en smaak dan de gewone, doch velen niet zoo aan- 

 genaam. Sirih badan wordt meest gecultiveerd in de provincie 

 Banda, op Oost-Ceram en de Zuider- en Oostereilanden, op 

 Ambon weinig. Voorts kent men nog de Sirih tjêngkc, die 

 klein is van gewas en van bladeren, welker smaak aan kruid- 

 nagelen herinnert: de bladeren zijn geel, scherp en krakend in 

 den mond. Men vindt deze soort weinig. 



Dezelfde of soortgelijke vormen vindt men ook op Java. Vol- 

 gens Lucardie (Sirihbulletin van het Koloniaal Museum) is in 

 Midden- en Oost-Java de donkergroene Sirih djawa met sterk 

 en prikkelend smakende bladeren het meest gewild, terwijl in 

 West-Java de Sirih koening of Sirih ondro algemeen wordt ge- 

 bruikt. De voor medicinale doeleinden gekweekte Sirih Ham 

 wordt niet tegen boomen geplant, doch geleid tegen djati-houten 

 latten; de bladeren moeten zeer sterk zijn van smaak en worden 

 duurder betaald dan andere soorten. 



Behalve de hier genoemde en zonder eenigen twijfel nog voor 

 veel uitbreiding vatbare opsomming van vormen, zijn tot de 

 botanische soort Piper Betle, L..een aantal variëteiten gebracht, 

 die voorheen als zelfstandige soorten werden beschouwd. De 

 voor ons doel belangrijkste is de var. Siriboa, door Miquel be- 

 vruchten, schreven als Chavica Siriboa naar de Siri boa van 

 Rumphius (V bl. 341). R. stelt deze Vrucht-sirih tegenover de 

 reeds beschreven Blad-sirHi en zegt, dat de eerste aan gewas en 

 bladeren grooter is dan de laatste; zij verkrijgt een houtachtigen 

 stengel, somtijds zoo dik als een kinderarm. Men vindt haar 

 nergens — tenminste in cultuur — dan in de Oostersche kwar- 

 tieren; in de eigenlijke Molukken vervangt zij de Sirih daoen 

 en als men daar sirih-bladeren gebruikt, dan zijn het de jonge 

 bladeren van Siri boa; de oude bladeren zijn onbruikbaar. De 

 cultuur geeft heel weinig moeite: de opstaande uitpruitsels uit 



