ARTOCARPUS. 51 



64/t946. Z egt, dat op Madoera het hout van den zaadloozen vorm Wordt 

 gebruikt voor huisraad en in het Tijdschr. v. Ind. T. L. & V. 

 kunde dl 36, bl. 353 wordt medegedeeld, dat op Sapoedi de 

 soekoen hoog op prijs wordt gesteld, omdat men daarvan de djoe- 

 koengs en lomolowans (inl. vaartuigen) maakt. 



De bast van den zaadloozen vorm is volgens Rumphius een Bast. 

 der bestanddeelen van den drank, dien de ambonneezen aan 

 kraamvrouwen na de bevalling gedurende 8 a 10 dagen te drinken 

 geven „om het bloed te verdunnen en af te zetten". 



Het melksap kan men toebereiden tot vogellijm, door het met Melksap. 

 klappefmelk op te koken. De ambonneezen maken er ook een soort 

 van cement van om hun vaten waterdicht te krijgen. Daartoe neemt 

 men het sap met versch sagomeel, zwarte suiker en het wit van een 

 ei en wrijft dat alles tot een stijve pap. Als men dit melksap in- 

 zamelen wil, moet men volgens Rumphius niet meer dan één kap 

 in den stam geven, want alsdan loopt het daar veel rijkelijker uit, 

 dan wanneer men er twee of drie hakt. 



De asch van de gebrande bladeren, met een weinig klapperolie Bladeren. 

 en curcuma gemengd, wordt door de ambonneezen gesmeerd 

 op goemoetoe mengate, d.i.-„een droge, heete opdrachtigheid des 

 huids, voortkruipende als een herpes" (Rumphius). Volgens Van 

 der Burg (Geneesheer 111, bl. 136) worden de oude bladeren 

 boven het vuur geroosterd, met water fijngewreven en uitwendig 

 gebruikt tegen miltvergrooting, terwijl de tot kool gebrande 

 bloemen op het tandvleesch zouden worden ingewreven tegen Bloemen 

 kiespijn. Rumphius zegt, dat de droge bloeiwijzen worden ge- 

 bruikt als lont, wat thans nog het geval is, o.a. in West-Java. 



De met hoekige wratten bezette groene vruchten ter grootte van vruchten. 

 een klein kinderhoofd deugen niet om rauw te eten. Van de zaad- 

 looze zegt R., dat zij hebben een kleverig, harig vleeesch met geen 

 of weinig zaden; van de schil ontdaan, worden zij aan stukken 

 gesneden en gestoofd in vleeschnat gelijk kool en aldus toebereid 

 smaken zij volgens hem bijna als artisjokken. De ambonneezen 

 koken het vruchtvleesch ook met klappermelk, doch het liefst hebben 

 zij de vruchten op kolen gebraden, totdat de schil verbrand is; 

 dan snijden ze het vleesch aan stukken en eten het met klap- 

 permelk. Sommigen bakken sneden ervan met olie tot koeken en 

 anderen, gelijk die van Sumatra, drogen die en bewaren ze om 

 als brood bij hun maal te dienen (Rumphius). 



Op Java worden de onrijpe vruchten in sajoer gekookt en ook, 

 in schijven gesneden, geroosterd bij wijze van versnapering. Wel 

 is waar zijn zij een niet te versmaden bron van voedsel, doch 

 geenszins het in sommige reisverhalen hemelhoog verheven pa- 

 - radijs-voedsel. Die berichten zijn overdreven: rijp is de vrucht 

 oneetbaar en onrijp als hoofdvoedsel volgens Semler ongezond. 



De vruchten van den anderen vorm, den Soekoen bidji derftloluk- 

 ken, zijn geheel gevuld met groote, hoekige zaden, door een weinig 

 vleesch omgeven liggende in een lichtgrauwe schil. Hiervan worden 

 voornamelijk de zaden gegeten, hetzij gebraden of gekookt. Deze 

 zaden vormen een zeer belangrijk voedingsmiddel van den ge- 

 meenen man, vooral op de Zuid-Oostereilanden (Rumphius). 



De voortplanting van dezen laatsten is in het geheel niet moeilijk, voortplanting. 



