52 MOKACI 



Volgens Sol Ie wijn Gelpke (bl. 225) legt men het zaad dadelijk uit op 

 de plaats waar men den boom wenscht en deze begint na 6 jaar 

 vrucht te dragen. Hij brengt minstens 100 vruchten per jaar voort, 

 die het meest gewild zijn drie weken na den bloei, voor sajoer. 

 I )e z.g. zaadlooze vorm is zelden geheel vrij van zaden, doch deze 

 zijn niet kiemkrachtig. De vermenigvuldiging moet dus geschieden 

 langs ongeslachtelijken weg. Volgens Rumphius geeft men eenige 

 kappen in de op den grond liggende wortels, waar dan nieuwe 

 scheutjes uit voortkomen, die men met een stuk van den wortel 

 kan overplanten. In de Philippijnen bevond men de vermenig- 

 vuldiging van den zaadloozen vorm het gemakkelijkst te bewerk- 

 stelligen, door in den regenmoesson wortelstukken van 1 '/v tot 5 

 cM. dikte, ter lengte van 20 a 25 cM., onder een hoek van 45° 

 in een bed van zand te plaatsen op een beschutte plek. Het vormen 

 van wortels heeft onregelmatig plaats; sommige stukken zijn na 

 twee maanden geschikt om naar een kweekbed van vruchtbare aarde 

 te worden overgebracht, andere beginnen eerst na vijf maanden te 

 bewortelen. Als de planten op het kweekbed 60 cM. hoog zijn 

 geworden, neemt men de jonge takjes en 3 /4 van de bladeren weg 

 en wordt de plant met een kluit voorzichtig naar de definitieve 

 standplaats overgebracht (Philippine Agr. Rev. 1914, bl. 97). 

 /// het Museum: Hout, vruchten, zaden. 



Artocarpus integrifolia. L. f. 



Volksnamen. In vele talen : Nangka. 



Ongeveer 20 M. hooge vruchtboom, inheemsen in Ned.-lndië, 

 in tropisch Azië algemeen gekweekt (K. & V. — XI, bl. 19). Volgens 

 Sollewijn Gelpke (bl. 219) kan de voortplanting alleen, geschieden 

 door zaad en begint de boom op een leeftijd van ca 10 jaar vrucht 

 te dragen; het duurt echter wel twee maal zoolang voor hij in 

 volle productie is. Op lage gronden leeft hij slechts kort, doch aan 

 den voet van het gebergte bereikt hij een hoogen ouderdom. 



De nangka is een van de weinige vruchtboomen, waaraan de 

 javaan eenige zorg besteedt, omdat nalatigheid zich onmiddellijk 

 wreekt door kleine en slechte vruchten. Jaarlijks neemt men de 

 kleinere en lager staande takken weg en dunt de vruchten uit. 

 Hebben de vruchten de grootte van een kinderhoofd bereikt, dan 

 worden zij omwikkeld met een zak, omdat men daarmede de 

 mieren aanlokt: deze voeden zich met het sap, dat de vruchten 

 uitzweeten en houden de wespen ervan af (S.G.). 



De wortels van den Jacktree worden fijngestampt en een af- 

 kooksel daarvan gebruikt tegen derdedaagsche ijlende koortsen 

 (Ridley, Mal. Geneesmiddelen, bl. 22). 



Het gele hout is uitstekend voor huisbouw en meubelen (K. 

 & V.). Op Bali en Makassar wordt het veel gebruikt voor stijlen 

 van vorstelijke woningen; het ambonsche is niet duurzaam 

 (Rumphius I, bl. 104). In een opgave van de timmerhoutsoorten 

 van Bali wordt van nangka-hout gezegd: bruingeel van kleur, 

 fijn van vezel, hard, gemakkelijk te bewerken; wordt gebruikt 

 voor den bouw van tempels en huizen, wordt niet aangetast door 

 insecten en is niet onderhevig aan scheuren bij blootstelling aan 

 de buitenlucht. Ook andere berichten omtrent dit hout luiden 



