ARTOCARPUS. 53 



64/1946. zeer gunstig. Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 99) acht den 

 boom enkel reeds om zijn timmerhout het aanplanten waard. Jonge 

 boomen evenwel, uitgeplant in wouden in Singapore, werden weldra 

 vernield door reeën en dwergherten, die, evenals geiten en rundvee, 

 merkwaardig op zijn bladeren verzot zijn. 



De kleurstof van het hout kan door kokend water en door 

 alcohol worden uitgetrokken. Een gefiltreerd afkooksel van spaan- 

 ders van nangkahout wordt daarom wel gebruikt voor. het geel- 

 kleuren van lekkernijen, als agar-agargelei enz., doch meer dient 

 het om katoenen stoffen te verven (Vorderman, Geneeskundig 

 Tijdschr. v.N.1. 1894, bl. 659). Een voorloopig onderzoeknaar 

 die kleurstof is ingesteld door Greshoff (Plantenstoffen II, bl. 188). 



De bast wordt evenzeer als kleurmiddel gebezigd en insgelijks Bast. 

 wel eens gebruikt voor hetzelfde doel als andere basten uit deze 

 familie (touwwerk, boomschorskleeding). 



Het melksap dient voor vogellijm. De jongens op Makassar, Melksap. 

 zegt Rumphius, weten de melk uit den stam van den nangka 

 boeboer zóó lang te kauwen, tot ze wat hard wordt en daar 

 maken ze hun lijm van om vogels mee te vangen. 



In den Botanischen tuin te Singapore heeft men in verband met 

 een onderzoek naar het voorkomen van caoutchouc in het melksap 

 van verschillende planten, ook dat van den nangka onder handen 

 gehad. De latex vloeide bij de vischgraatmethode zeer goed uit, 

 doch was niet te coaguleeren. Bij filtratie door papier bleef een 

 schoone, heldergele, halfvloeibare, uiterst kleverige hars achter; 

 van rubber werd geen spoor gevonden (Straits Bulletin Febr. 

 1910, bl. 54). 



De bladeren worden zeer gaarne door groot en klein vee gegeten Boderen 

 (zie onder hout). Men zegt dat geiten en ander vee, met nangka- 

 bladeren gevoed, ongemeen vet worden. (Veeartsenijkundige Bla- 

 den III, bl. 296). De jonge bladeren worden ook gekookt door 

 zoogende vrouwen gegeten. 



Naar de vruchten wordt een groot aantal verscheidenheden on- vruchten 

 derscheiden; zij vormen, als zij de grootte hebben van een kin- 

 derhoofd, d.i. drie maanden na den bloei, een gezocht ingrediënt 

 voor sajoer en worden dan in het javaansch aangeduid a\s gori. 

 Ruim een maand later zijn zij rijp, wat den inlander blijkt uit het 

 doffe geluid, dat de vrucht doet hooren, als men ertegen slaat (Soll. 

 Gelpke). Die rijpe vruchten zijn een zeer smakelijk, bijna het ge- 

 heele jaar door verkrijgbaar ooft. 



De zaden worden gepoft als kastanjes gegeten, of in sajoer Zaden, 

 gekookt. Hasskarl (Het Nut No. 505) noemt ze terecht zeer lekker. 

 Zij zijn rijk aan zetmeel en speciaal daarom werd in het Eng. Ind. 

 tijdschrift Capital (overgedrukt in Tropical Agriculturist, dl 26, bl. 

 40) de cultuur van dezen boom aanbevolen. De schrijver beweert, 

 dat 50 boomen per acre 3000 Ibs zetmeel zouden kunnen opleveren. 



Vorderman noemt de zaden onder den naam van beton nangka 

 in Geneesmiddelen II en van het geneeskundig gebruik zegt Rum- 

 phius, dat men ze kan wrijven en met klappermelk tot een pap 

 maken, gevende dit een sterk en vast voedsel, geschikt voor hen 

 die aan buikloop lijden. 



In liet Museum: Hout, bast, vruchten, conserven, zaden, meel. 



