54 MOR ACE AE. 



Artocarpus Kcmando, Miq. 



Volksnamen. Mal: Kêmarido{Lsimp.),Poedoek(B\\\, Palemb.), 



Poedoe, P. pereti (W. Afd. v. Born.), Tèmëdakajêr (Banka). 



Middelmatige boom, tot 20 M. hoog en 60 cM. dik, voorkomend 

 in het westelijk deel van den archipel in de kuststreken. 



Het bruinachtige hout is inferieur; in Palembang wordt het 

 weleens voor vloerplanken gebruikt, doch deze worden gezegd 

 na 2 el 3 jaar vernieuwing te vereischen. Van Banka, van waar 

 ik deze soort ontving onder den verdachten naam van Medang 

 kapoer, werd bericht, dat het niet scheurt en niet door boeboek 

 wordt aangetast, zoodat de inlanders het zouden gebruiken voor 

 huisraad, planken, ribben en deurstijlen. 



Bij verwonden vloeit uit den bast veel dik, in smaak aan klapper- 

 melk herinnerend melksap, dat door de koeboe's bijwijze van 

 saus wordt gebezigd bij këtan, obi's, pisang e.d. Men mag er 

 niet te veel van nuttigen: grootere hoeveelheden, bijv. een drink- 

 glas vol, veroorzaken hevige, dagen lang aanhoudende buikpijn. Bij 

 verwarmen verandert dit melksap in een chocoladebruine, taaie, zeer 

 kleverige massa, zoodat het voor het koken van brij en zelfs voor 

 toevoeging aan warme spijzen en dranken niet te gebruiken is. 



Ongetwijfeld is dit de verloren gewaande „Indische Koemelk- 

 boom" van Dr. A. H. Berkhout, bedoeld in de Indische Mercuur 

 1906, bl. 411, waar men het volgende leest. Toen ik achttien 

 jaar geleden op last van de Indische Regeering een onderzoek 

 instelde naar den toestand van de bosschen op het eiland Banka, 

 werd door een inlander mijn aandacht gevestigd op een interes- 

 santen boom. Helaas is mijn herbarium door storm over boord 

 van het kleine scheepje, waarmede ik de terugreis langs de zuidkust 

 van het eiland maakte, geslagen. Ik herinner mij evenwel nog 

 zeer goed, dat de boom behoort tot de Moraceae. Bij het maken 

 van insnijdingen stroomt een roomachtige massa uit den bast en 

 wel in vrij groote hoeveelheid, zoodat binnen eenige minuten uit 

 een flinken stam 50 ccM. kan worden verkregen. Aangezien op 

 het eiland Banka de geheele veestapel toentertijd bestond uit een 

 tweetal paarden en koeien en dus versche melk zoo goed als niet 

 te verkrijgen was, heb ik meermalen mijn thee gedronken met 

 melk van den boom in kwestie. De smaak was aangenaam en 

 deed aan room en okkernoten denken. Minder pleizierig was, dat 

 een deel van de melk door het afzetten van de caoutchouc aan 

 het gehemelte bleef kleven. De maleiers bezigden de vloeistof 

 voor het maken van rijstebrij en hadden de ervaring opgedaan, 

 dat na het nuttigen daarvan het geraden was zich te onthouden 

 van het gebruik van spiritualiën, want dat anders de melk tot 

 een bal in de maag samenpakt. 



Tot publicatie van dit bericht, nadat achttien lange jaren de herin- 

 nering aan de feiten wel hadden vertroebeld, maar onvermogend wa- 

 rm geweest om die van den smaak van de toenmalig genoten culinaire 

 buitensporigheid uit te vagen, kwam Berkhout naar aanleiding van 

 een aanbeveling van Van (jorkom om den sinds lang bekenden zuid- 

 amerikaanschen koeboom, Brosimum Galactodendron, Don. (Ga- 

 lactodendron utile, H.B.K.), te importeeren. Inmiddels was deze 

 reeds sedert 1884 in cultuur in 's Lauds Plantentuin. Wilde men 



