ARTOCARPUS. 55 



64/1946. gelooven wat daaromtrent al zoo in ernst is medegedeeld, dan 

 zou dat niets meer of minder zijn dan een plantaardig rund, dat 

 room levert, welken de reizigers met voldoening bij hun koffie en 

 chocolade zouden hebben gebruikt. De welgedaanheid van de 

 arbeiders, die op de landgoederen werken, werd toegeschreven aan 

 het gebruik van deze melk. Die wonderlijke zoon van Flora werd 

 te Buitenzorg met onderscheiding behandeld: men maakte er een 

 aanplant van in den Cultuurtuin en bracht plichtmatig telken jare 

 verslag uit over zijn welvaren, zonder nophtans te weten waarom 

 men hem eigenlijk plantte. Aan de aanbevelingsbrieven, waarmede 

 Kew blijkens zijn rapport over 1881 (bl. 1 1) de zaden over de tro- 

 pen had verspreid, ontzegde men reeds spoedig het vertrouwen. 

 In het Verslag over 1885 wordt gezegd, dat volgens van Caracas 

 ingekomen berichten de koeboom minder van belang is als melk- 

 leverend gewas, dan wel omdat zijn melksap een geneesmiddel 

 zou zijn tegen dysenterie en in dat over 1887 deelt Burck mede, dat 

 een wetenschappelijk reiziger, die de plant herhaaldelijk in haar 

 vaderland had waargenomen, hem had verteld, dat zij daar slechts 

 wordt beschouwd als een curiositeit. Brosimum Galactodendron 

 wilde te Buitenzorg niet gedijen en het jaarverslag omtrent 's Lands 

 Plantentuin voor 1888 maakt er voor het laatst melding van: de 

 rapporteur geeft te kennen, dat er geen hoop bestaat voor zijn 

 cultuur op plaatsen als Buitenzorg en vermoedelijk wel voor 

 geheel Java. 



Nadat hierdoor de indische huismoeders waren beroofd van 

 een dierbare illusie, werd van den boom niet meer gesproken, tot 

 in Juni 1906 Van Gorkom in de Indische Mercuur al het nieuws 

 uit oude tijden kwam opfrisschen en de cultuur aanbeval. Ineen 

 volgend nummer verzamelde echter Van Romburgh de te Buitenzorg 

 opgedane ervaringen: in den Cultuurtuin vormden de overgebleven 

 exemplaren een curiosum, dat iedere belangstellende bezoeker, 

 die werd rondgeleid, moest zien. Steeds werd er dan een inge- 

 sneden en de bezoeker moest de melk, waarvan enkele druppels 

 uitvloeiden, proeven en goedsmakend, op melk of room gelijkend, 

 vinden, wat soms — zegt V. R. — met eenige suggestie wel gelukte. 

 Hij komt tenslotte tot de conclusie, dat het voorloopig veiliger is 

 zich voor de melkvoorziening te blij ven behelpen met heusche koeien. 



In zijn vaderland schijnt men inderdaad van dezen boom lang 

 geen ander gebruik te hebben gekend, dan om zich tenkoste van 

 goedgeloovige reizigers te vermaken. Door den room in te dampen, 

 zou men een geelachtigwit, kneedbaar, harsachtig was verkrijgen, 

 waarvan volgens Schaedler zeer goede, helder brandende kaarsen 

 kunnen worden gemaakt. Het onderzoek naar de samenstelling 

 van het melksap, gepubliceerd in Tropenpflanzer 1901, bl. 89, 

 doet echter aan de juistheid van die mededeeling twijfelen. 



Een soortgelijke stof wordt ook verkregen door indampen van 

 het melksap van Artocarpus Kemando, Miq. Volgens mededeeling 

 van den Heer Ph. van Rossum, voormalig Hoofdopziener bij het 

 Boschwezen op Billiton, werd zij daar vroeger met was ver- 

 mengd gebezigd voor het vervaardigen van kaarsen. Op rubber 

 gelijkt die onveerkrachtige getah minder dan op Ficuswas, zoodat 

 het bericht van Van Romburgh in PI. a c. et a g.p., bl. 19, dat 



