ARTOCARPUS. 59 



77'. oetan en Tj. rinibo opgeeft, veelvuldig en algemeen verbreid 

 voorkomt op Sumatra's Westkust van Priaman tot Indrapoera en 

 ook in de Pad. Bovenl. Hij noemt het hout licht doch duur- 

 zaam, bruin, als bouwhout zeer gezocht. Het levert balken van 

 gemiddeld 20 voet en aanzienlijke dikte. Ook voor meubels acht 

 hij het zeer geschikt. 



Artocarpus Vriesiana, Miq. 



Volksnamen. Alf. Minah: Maoeinbi rintêk, Matocka, Taas. 

 Boom. De sappige vruchten hebben een overheerlijken, rinschen 

 smaak. De invoer op Java van dezen vruchtboom is, volgens 

 Koorders, even gewenscht als van de smakelijke vijgensoort (Zie 

 Ficus semicordata, Miq.) van de Minahassa. Zelfs in 's Lands 

 Plantentuin te Buitenzorg bleek mij echter in Febr. 1914 geen 

 boom van dien naam aanwezig. 



Artocarpus spec. 



In het Natuurkundig Tijdschr. v. N. I. dl 26, bl. 427 wordt ge- 

 sproken van een plantenwas van Siak, min jak tengaoen geheeten, 

 dat volgens Bernelot Moens bijzondere aandacht verdiende in 

 verband met de steeds hooger stijgende prijzen van het analoge 

 japansche was. Zonder twijfel hetzelfde product was op de te 

 Djambi in April/Mei 1910 gehouden tentoonstelling geëxposeerd 

 als een fraaie wassoort onder den naam van gëtah tènggajoen; 

 volgens den inzender was het verkregen door indampen van het 

 melksap van den gelijknamigen boom ('). Later werd mij uit Djambi 

 bericht, dat deze stof daar vermengd zou worden met insectenwas 

 „voor het verven van sarongs". 



Gebr. Hijmans te Semarang, aan wie een monster werd aan- 

 geboden met verzoek hun oordeel te willen mededeelen omtrent 

 de bruikbaarheid om het smeltpunt van insectenwas te verhoogen 

 voor het batiken, gaven te kennen, dat gëtah tènggajoen voor dat 

 doel ongeschikt is, omreden zij bij het smelten spat en brand- 

 gevaar oplevert en dat er bovendien op Java geen plaats zou 

 zijn voor een dergelijke harde wassoort, omdat het verbrufk daarvan 

 zeer gering is (Zie onder Musaacuminata,Coil.). Alléén gebruikt, zou 

 het djambische product voor het batiken volslagen onbruikbaar zijn, 

 door gemis aan elasticiteit. 



De Dordtsche Petroleum Mij., aan wie een monster werd aan- 

 geboden met het oog op mogelijke bruikbaarheid voor het ver- 

 vaardigen van (kunstmatige) batikwas, deelde mede, dat het voor 

 dat doel insgelijks waardeloos was en ook niet in aanmerking 

 kon komen voor gebruik in paraffinekaarsen. 



Een onderzoek van Dr. Camper Titsingh in het laboratorium 

 van de Bataafsche Petroleum Maatschappij ten slotte, wees uit, 

 dat 'de gëtah tènggajoen meer onder de harsen, dan onder de 

 wassoorten is te rangschikken. Hoewel het monster een homogene, 

 zuivere massa scheen, werd daar gevonden, dat het bestond voor 

 40 % uit verontreinigingen en voor 60 % uit een gele, kleverige 

 massa met een zeer zwak zure reactie, verzeepingsgetal 87, Jood- 



(') Het mocht mij niet gelukken ander dan steriel herbarium-materiaal daar- 

 van te verkrijgen; de boom schijnt na verwautaan Artocarpus integrifolia, L. f. 



