ARTÖCARPUS- FICUS. 61 



en thans op Noord-Celebes nog wel hoofddeksels voor den veld- 

 arbeid (De Clercq No. 254). 

 In het Museum: Bast. 



Antiaris toxicaria, Lesch. (A. innoxia, BL). 

 Volksnamen. Mal : Ipoh, Oepas, Tatai (Lamp.), Tengik, 



Tingèh — Jav : Antjar, Karag — Mad : Baloeng, Pantjar — Mak : 



Ipo — Boeg : Ipo Toradj. (Barè'e) : Impo. 



Woudreus, tot 40 M. hoog en 1 M. dik, van Zuid-Oost Azië, op 

 Java niet hooger aangetroffen dan 800 M. (K. & V. - XI, bl. 275). 



Het hout is wit, licht en sponzig of vezelig; de schors is tot 15 mM. Bast. 

 dik en de binnenbast daarvan doet zich voor als een dicht, vezelig 

 weefsel. Van de buitenlaag gescheiden en geklopt, gelijkt hij op 

 ruw linnen en is, evenals de bast van de vorige soort, een der 

 kleederbasten van den Maleischen archipel. 



Uit den bast vloeit bij insnijding rijkelijk (100 a 500 gram in Melksap. 

 2 dagen) een dik, kleverig melksap, dat bij jonge boomen wit, 

 bij oude geel van kleur is en aan de lucht spoedig bruin en hard 

 wordt. Dit melksap is bij een der vormen uiterst giftig, bij andere 

 minder of in het geheel niet schadelijk: de ongiftige zijn veel 

 minder zeldzaam dan de giftige. Het is reeds lang bekend, dat 

 de phantastische verhalen, dat mensen noch dier den boom on- 

 gestraft zou kunnen naderen, dat plantengroei in zijn nabijheid 

 onbestaanbaar is, dat in één woord — om een beeld van Rum- 

 phius (11, bl. 263) te gebruiken — de Dood bij dezen boom zijn 

 tent heeft opgeslagen, uit de lucht zijn gegrepen. Er zijn, zegt 

 Greshoff (Schetsen, bl. 53), in Indië boomen genoeg, die even 

 giftig en meer te vreezen zijn. 



De beruchtste toepassing van het melksap is als pijlgift, doch 

 meer dan in den oorlog — waarin het inderdaad een schrikkelijk 

 weermiddel der primitieve, met pijl en boog gewapende volkeren 

 is — dient het voor de jacht en in dat opzicht is het hoogst nuttig. 

 Een gift toch, dat den inboorling in staat stelt om met een pijl een 

 tijger doodelijk te treffen, is een niet te versmaden hulpmiddel 

 in den strijd om het bestaan in de wildernis. Het werkzame begin- 

 sel, het Antiarine, is een hevig hartvergif ; J /a m g r - bijv. doodde 

 een konijn in 12 minuten, 1 mgr. een hond in 3 tot 9 minuten, door 

 hartverlamming. Men heeft het wel aanbevolen, in zeer geringe hoe- 

 veelheid, als geneesmiddel bij sommige hartziekten, doch daarvoor 

 is de stof te zeldzaam. 



Voor uitvoeriger bijzonderheden, zie Greshoff's Schetsen. 



//; liet Museum: Bast, melksap. 



Ficus alba, Reinw. (F. nivea, Bl.) 

 Volksnamen. Soend: Hambèrang lëlaki, H. leutik, Seu- 

 hang — )dLV\ Këbak, Këbëk, K. bérang. 

 Kleine boom van den Maleischen archipel, op Java beneden 

 1700 M. in sommige streken zeer algemeen. Het hout (') wordt Hout. 



(')• Het hout van het groote geslacht Ficus is in den regel zacht, niet 

 duurzaam, en onbruikbaar, zelfs om te branden. Tenzij het tegendeel wordt 

 vermeld, kan worden aangenomen, dat de behandelde soort op dezen regel 

 geen uitzondering maakt. 



