FICUS. 71 



door Kiewiet de Jonge in het Geneeskundig Tijdsein-, v. N. I. 1903, 

 bl. 281. Daar de te hoog opgedreven verwachtingen, die men van 

 den bast koesterde als specifiek geneesmiddel tegen koortsen, niet 

 verwezenlijkt konden worden, is men als gewoonlijk vervallen in 

 het andere uiterste en daalde dit, blijkens de verkregen resultaten 

 in gevallen, waarin de grondoorzaak klaarblijkelijk een buiklijden 

 is, zeer heilzame middel, weer af tot den staat van verachte in- 

 landsche obat, waar geen europeesch geneesheer meer naar omziet. 

 De analyse (Boorsma, Plantenstoffen I, bl. 66) toonde de aan- 

 wezigheid van geen andere werkzame stof aan, nóch in den bast, 

 noch in de bladeren. 



Werd reeds boven op gezag van Hasskarl medegedeeld, dat in Bladeren, 

 de Preanger Regentschappen ook de bladeren worden gebruikt als 

 surrogaat voor gambir, volgens Nieuwenhuijs (In Centraal-Borneo 

 II, bl. 284) maken de kajans aan den Bloeöe daaruit een extract, 

 dat daarop wordt ingedampt en ter vervanging van gambir bij de 

 sirih dient. Bosscha (Teysmannia 1902, bl. 180) zegt zelfs, dat in 

 sommige chineesche gambirfabrieken de bladeren van Ficus Ribes, 

 gemengd met een zeker percentage bladeren van de echte gambir- 

 plant (Uncaria gambir, Roxb.), worden gebruikt voor het maken 

 van gambir, die van de echte niet te onderscheiden zou zijn. ') 



Uit deze toepassingen blijkt wel, dat de aangevochten naam 

 „gambir oetan", hoewel ook toegepast op andere planten, op een 

 goede basis rust. 



In het Museum: Bast, bladextract. 



Ficus Rumphii, Bl. 



Volksnamen volgens Rumphius. Mal: Kajoe bodi, Kalodjo 

 — Jav : Bandira — Bal : Antjak — Mak : Kajoe bodi. 



Als Arbor conciliorum beschrijft Rumphius (111, bl. 142) 

 een groote Ficussoort, in het oosten van den archipel van Java 

 ingevoerd. De schoonste vindt men volgens hem op Java, Bali 

 en Celebes. Op Java schijnt deze soort echter insgelijks niet in 

 het wild te zijn gevonden, noch vaak te worden geplant, daar 

 K. & V. (XI, bl. 131) slechts enkele plaatsen vermelden, waar zij 

 gekweekt is aangetroffen. Ook op Ambon waren klaarblijkelijk 

 slechts weinige exemplaren te vinden. 



Omtrent het gebruik deelt R. mede, dat de vrouwen de dikste Bast. 

 schors van den stam afhalen, om die met rijstmeel en melatibloemen 

 tot een papje te wrijven, dat op het gelaat en het lichaam wordt 

 gesmeerd om een gladde, zuivere huid te krijgen. Ook wordt een 



') Teysmann vermeldt in zijn reisrapporten omtrent de Westerafdeeling 

 van Borneo en Bitliton herhaaldelijk den Polwn Gambir, doch kon dien niet 

 thuisbrengen, totdat hij eindelijk in een dajaksche kampong exemplaren vond 



met jonge vruchten. Het bleek hem dezelfde te zijn (zegt hij in het Natuurk. 

 Tijdschr. v. N. I. dl 36, bl. 273), als de Sasah van Java, de Pelangas van Banka 

 en de Sebasa van de Lampongs, dat is dus zonder twijfel een Aporosa-soort. 

 In hetzelfde tijdschrift dl 2, bl. 561 en 610) leest men, dat die gambirboomen 

 in Meliau ook aangeplant werden aangetroffen en dat het product er werd 

 verkozen boven de Riouw-gambir, doch op Bilüton (dl 36, bl. 227) hield men 

 het daarentegen op de laatste. 



Hoeveel vertrouwen ook stellende in de berichten van Teysmann, komt 

 mij in dit geval zijn determinatie toch niet geloofwaardig voor. 



