FICUS. 73 



De bladeren worden volgens K. & V. met graagte door het vee Biaderei 

 gegeten; in enkele streken worden zij speciaal voor veevoeder 

 ingezameld. Hasskarl zegt, dat paarden er „fel" op zijn en dat 

 dit voer zuiverend werkt. 



In het Museum: Bast, was. 



Ficus variegata, Bi (F. c e r 1 f e r a, Bi, F. c e r i f 1 u a, 

 Jungh., F. subopaca, Miq., F. subracemosa, Bi). 

 Volksnamen op Java constant: Gondang of Kondang. 



Woudreus, tot 40 M. hoog bij een stammiddellijn van 1.75 M., 

 doch meestal van bescheidener afmetingen, over geheel Z. O. Azië 

 verbreid en op Java (en elders in den archipel) zeer algemeen, 

 doch niet gezellig groeiend, tusschen en 1500 M., op allerlei 

 soort van gronden (K. & V. — XI, bl. 263;. Rumphius (III, bl. 145) 

 beschrijft hem onder den naam van Caprificus amboinensis 

 en doet, zooals gewoonlijk, omtrent het gebruik uitvoeriger mede- 

 deelingen dan latere onderzoekers. Zoo zegt hij, dat.de wortels in- wortels 

 wendig worden gebruikt als tegengift na het eten van vergiftige vis- 

 schen of vruchten en dat het hout, winddroog zijnde, geschikt is om Hout. 

 een gestadig vuur te onderhouden, zooals noodig is in arakstokerijen 

 en kalkbranderijen, doch altijd vermengd met ander hout. Eenmaal 

 vlam gevat hebbend, gaat het niet gemakkelijk uit. Het is zwaar, 

 doch week en voor timmerwerk onbruikbaar ; gebezigd voor palen 

 in zeewater of op het strand is het echter wèl duurzaam. 



De zoet smakende bast gekauwd, of een afkooksel daarvan in- Bast. 

 genomen, stopt den rooden loop; die bast wordt ook wel ge- 

 bruikt bij de sirihpruim in de plaats van jonge pinang, waar- 

 mede hij in smaak zeer goed overeenkomt. 



Het tegen het hout aan liggende deel van de schors bestaat uit 

 een vasten, taaien bast, die door kracht noch geweld aan stukken 

 is te trekken, maar wel in de lengte en de breedte uitgerekt kan 

 worden. De alfoeren van Boeroe en Ceram maken daarvan door 

 kneden en rekken een dunne stof, die zij voor lendendoeken 

 gebruiken (Rumph.). Dit is dus een der kleederbasten van nog in 

 primitieven staat levende volksstammen. Uit de Residentie Menado 

 werd mij in 1907 geschreven, dat de schors, als die ca 1 

 cM. dik is geworden, van den stam wordt gehaald, een dag in 

 stroomend water gelegd en dan zoolang wordt geklopt, tot het 

 korrelig gevoel verdwenen isen dezuivere, viltachtige laag overblijft. 

 Na drogen in de zon is de bruine stof gereed voor lendendoeken 

 voor de mannen en sarongs voor de vrouwen. Het gebruik ervan 

 in de Minahassa bepaalt zich echter tot de in de bosschen levende 

 lieden en behoort daar overigens tot het verleden. 



Op Java is eenig gebruik van dezen bast volgens K. & V. on- was. 

 bekend, doch zou daarentegen in vele streken van Midden- 

 en West-Java uit het overvloedige witte melksap door indampen 

 een fraai, nogal wit was worden verkregen, dat op de pasars te 

 koop zou zijn en gebezigd worden bij het batiken. Ook dit heeft, 

 voor zoover mij bekend, zijn actualiteit geheel verloren. In het 

 Tijdschr. v. Ind. T. L. &V. kunde dl. 36, bl. 15 (batikindustrie te 

 Bandjarnegara) wordt van ma/am gondang- gewag gemaakt, doch 

 slechts om te vermelden dat het zelden of nooit wordt gebruikt. 



