MORACEAE URTICACEAE. 



leeft, meestal voor planten die in een of ander opzicht een op- 

 pervlakkige overeenkomst met Cannabis sativa bezitten. Ook de 

 hennep echter is niet geheel verdwenen. Bij een onderzoek naar 

 de planten, die als beweerd opiumsurrogaat worden aangewend, 

 werd door het Pharmacologisch Laboratorium te Bnitenzorg Can- 

 nabis-materiaal ontvangen uit Salatiga (waar het niet als genot- 

 middel diende) onder den naam van gindjé djawa, verder als 

 gandja van Fort de Koek en Painan, waar het gekweekt werd, evenals 

 in Atjeh & Onderhoorigheden, voorts van Sumatra's Oostkust. 

 In Atjeh komt de plant in de meeste afdeelingen voor en in enkele 

 bestaan er aanplantingen van. Gandja wordt op Sumatra gesneden 

 als strootje gerookt. 



De physiologische werking wordt in hoofdzaak uitgeoefend 

 door de hars. afgescheiden door de toppen der vrouwelijke plan- 

 ten tijdens den bloei of na de vruchtzetting. Harsrijke stengeltoppen 

 kleven in gedroogden staat aaneen. Aan de vrouwelijke stengel- 

 toppen van Sumatra verkregen, was evenwel van harsafschei- 

 ding weinig of niets te bespeuren, zoodat de hier ontvangene een 

 weinig schadelijke vorm is: Boorsma ondervond van het rooken 

 niet den minsten invloed. 



URTICACEAE. 



65 1980. Laportea ardens, Bl. 



Volksnamen. Jav : Kèmadoeh këbo — Mad : Kémadoeh kërbhoej, 

 K. kodoek. 

 Dikke boom, 12 tot 26 M. hoog bij een staindoorsnee van 60 a 250 

 cM., niet bekend buiten Java en daar op slechts weinige plaatsen 

 voorkomend tusschen 600 en 1350 M., doch dan steeds in groote hoe- 

 veelheid: hij is zeer gevreesd als brandnetel (zie volgende soort). 

 Het sap wordt soms gebruikt om het haar te wasschen (K.& V.— XII, 

 bl. 684). 



Laportea decumana, Wedd. 



Volksnamen. Mal: Daoen gatcl (vuig.), Daoen gatël bësar 



(Amb.) — Alf. Amb: Sa la/ 

 U r t i ca decumana wordt door Rumph. (VI, bl. 47) beschreven 

 als een kruid met een enkelen stengel, 3 a 4 voet hoog en een 

 vinger dik. Het groeit aan de kanten der bosschen en onder de 

 hagen, doch wordt in de Molukken ook in de tuinen geplant om 

 het dagelijksch gebruik, dat men heeft van de bladeren. Deze zijn 

 een span of een voet, en zelfs meer, lang, 15 cM. breed, bezet met 

 ontelbare haartjes, die, in aanraking komende met zachte deelen 

 van de huid (bijv. de rugzij de der handen), den bekenden brand- 

 neteljeuk veroorzaken en bultjes doen ontstaan. Alsdeambonneezen 

 zich nu onbehaaglijk gevoelen door stramheid of stijfheid tengevolge 

 van vermoeienis, of bij sterken jeuk, dan laten zij zich het lichaam met 

 die bladeren slaan of bestrijken, niet wrijven. De bestreken plaats 

 wordt dadelijk rood en, waar de huid zacht is, ontstaan tallooze 

 bultjes. Pijn of brand veroorzaakt deze bewerking niet en de bub- 

 beltjes verdwijnen binnen het halfuur, vooral als men laat nawrijven 

 met de met een paar druppels olie bevochtigde handen, waardoor 

 bovendien de patiënt nog grooter verlichting gevoelt. Want na het 



