92 OLACACEAE. 



De wortel, met water gewreven en dan gedronken, geneest win- 

 derige koliek. Het hout, dat volgens Ridley (Mal. Tim nierhoutsoorten, 

 bl. 39) in verschen staat aangenaam riekt, wordt wegens zijn haid- 

 heid gebruikt voor nagels bij den bouw van vaartuigen. De eenigs- 

 zins samentrekkend smakende bladeren bezigt men tot sajoer. De 

 vruchten smaken als zure appelen; men kan ze, na schillen, rauw 

 eten en pekelt ze ook in om bij de rijsttafel te gebruiken. Arme 

 lieden op Ambon koken ze bij de visch, of eten ze rauw met wat 

 zout, om den eetlust op te wekken. Er is echter weinig vleesch 

 aan, doordat het zaad zoo groot is. De kern daarvan smaakt als 

 hazelnoten, doch men kan er niet meer dan een stuk of drie van 

 eten, op straffe van duizeligheid en roering in den buik, terwijl 

 zij. in grooter hoeveelheid gebruikt, ook purgeerend werken. Zij ver- 

 liezen hun schadelijkheid als men ze kookt, stampt en dan een dag 

 of twee te weeken zet. Zoo toebereid, doet men ze onder sago 

 mënta, om ze in het sagobrood te bakken (Rumph.). 



De zaden bevatten volgens Boorsma (Jaarboek 1914 Dept. v. L. 

 N . & H . , bl . 75) 67.5 % olie, eenigszins lijmig van consistentie, die 

 echter bij een in Pflanzer 1908, bl. 204 beschreven onderzoek alleen 

 door extractie kon worden gewonnen; koude persing gaf geen hooger 

 rendement dan 5.6 °/ en warm persen na uitkoken met water had geen 

 resultaat. De geëxtraheerde olie, die niet droogt, zou waarschijnlijk 

 alleen bruikbaar zijn voor de zeepziederij, doch de mogelijkheid is 

 niet uitgesloten, dat men er na zuiveren, klaren en ontzuren, een 

 goede smeerolie aan zou hebben. De constanten vindt men in Wijs' 

 Vetcatalogus. 



In het Museum: Vruchten en zaden. 



Scorodocarpus borneensis, Becc. 



Volksnamen. Mal: Koclim — N. Borneo: Kajoe bawangoetan. 



Groote boom, omstreeks 60 voet hoog en Vi 2 a 2 voet dik 

 (Ridley, Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 39). De opzichter der B.O.W. 

 te Tebing Tinggi schreef in Febr. 1909 van den koclim: deze 

 boom komt in de onderafdeeling Moesi-Oeloe vrij veel voor, doch 

 verspreid; het hout is tamelijk vast, fijn van draad, glanzend 

 donkerbruin, gemakkelijk en fijn te bewerken en wordt gebruikt 

 voor bruggen- en huizenbouw. Ook Ridley zegt, dat het hoog wordt 

 geschat als een eerste klasse timmerhout. Van Hasselt (in Veth's 

 Sumatra Expeditie No. 141 — 143) vermeldt van Rawas een Koelim, 

 K. bëtina en K. lanang en van de zuidelijke Padangsche Boven- 

 landen wederom een koelim. Van de eerste zegt hij: hard, vrij 

 duurzaam, fijn van vezel, veelvuldig gebruikt voor huisbouw ; van 

 koelim bëtina heet het: zeer hard en duurzaam, fijn van weefsel 

 en zwaar, een keurig werkhout; de vruchten worden door de 

 maleiers gegeten. Koelim lanang is volgens Van Hasselt eveneens 

 hard en fijn, doch nagenoeg niet bij de inlanders in gebruik 

 (misschien wegens zijn hardheid?). Van den koelim der zuidelijke 

 Pad. Bovenl. wordt gezegd: het hout is hard en fijn en wordt 

 gebruikt voor palen en onderleggers van huizen en de harde noot 

 wordt gebezigd als zwamdoosje. 



In hoever men hier te denken heeft aan soort- dan wel aan 

 variëteitsverschillen, ligt nog in het duister. 



In het Museum: Hout. 



