U4 OLAC \CI-:.\K - AR1STOLOCHIACEAE. 



Bladeren. De naar katjang smakende jonge bladeren worden volgens 

 K & V. rauw gegeten. 



2142. Anacolosa, spec. 



Volksnamen. Mal: Soentoel koewaoe (Koeboestr.). 



Boom, 18 tot 22 M. hoog en tot 0.40 M. dik, in de Koeboe- 

 streken groeiend op moerassige terreinen. Het roode, tamelijk 

 harde en zware hout wordt gebezigd voor ribben en korte stijlen, 

 omdat het niet in groote afmetingen is te krijgen en wordt ge- 

 zegd vrij duurzaam te zijn, ook in de buitenlucht, doch is het 

 best onder dak te gebruiken. Het wordt soms door boeboek en 

 witte mieren aangetast, maar is niet sterk onderhevig aan scheuren. 



In het Museum: Hout. 



BALANOPHORACEAE. 



73 2166. Balanophora spec. div. 



De Balanophoraceae zijn vleezige, op de wortels van boomen 

 of andere houtachtige gewassen — soms ook van kruiden — woe- 

 kerende, bladgroenlooze, geel- of roodachtige planten, met knol- 

 achtig rhizoom. Het op Java voorkomende geslacht Balanophora 

 bevat in het parenchym een wasachtige stof in zóó groote hoeveelheid, 

 dat de planten, na aangestoken te zijn, met een heldere vlam voort- 

 branden en men gebruikte ze daarom vroeger, en ook thans nog 

 wel, om er kaarsjes — zoo men wil : kleine fakkels — van te 

 maken. De wijze, waarop dat geschiedt, vindt men beschreven 

 in Hasskaïl's Nut (No. 761), waar gezegd wordt, dat de knollige 

 planten worden gewasschen, gestampt entin een ijzeren pan ver- 

 warmd: daarin worden dan fijne bamboe-spaantjes omgewen- 

 teld, zoodat de massa aan de bamboe blijft kleven. Men verkrijgt 

 aldus een soort van kaarsen, die onder verspreiding van walm 

 snel opbranden. Tien stuks, zegt Hasskarl, worden voor één duit 

 verkocht en een man kan met het inzamelen en bereiden van 

 „damar beunjing" een gulden per dag verdienen. 



In Engler & Prantl (Die natürlichen Pflanzenfamiüen) heet het, 

 vermoedelijk op grond van voorgaand bericht, dat de Balanophora- 

 knollen op Java een handelsartikel vormen; dit is niet juist, daar 

 Balanophora daartoe veel te weinig voorkomt. 



Door uitkoken kan de wasachtige stof ook op zich zelf wor- 

 den verkregen als een grijze massa, die zich niet in de zon laat 

 bleeken, smeltbaar volgens Wijs' Vetcatalogus (bl. 108) bij onge- 

 veer 100° en wat vet en hars bevattend. De wasopbrengst kan 

 naar verhouding zeer aanzienlijk zijn, doch van eenige econo- 

 mische beteekenis zou dit artikel misschien alleen kunnen wor- 

 den indien de plant in groote hoeveelheid kon worden ingezameld. 

 Ook leveren niet alle Balanophora-soorten bij uitkoken was: her- 

 haaldelijk werd door mij een met veel moeite vanden Salak verkregen 

 kleine voorraad planten zonder resultaat uitgekookt. 



Op Java dragen de Balanophora's den naam van proet (Soend., 

 Jav.) gevolgd door den inlandschen naam van den boom, op wiens 

 wortel zij parasiteeren; dezelfde soort kan op velerlei boomen 

 woekeren en dus zeer vele namen hebben. 



